Frankrijk - Ouderwetse spaarvarkens

Ga naar de inhoud

Frankrijk

Collectie 1
banner France
Quimper
Quimper was de vestigingsplaats voor verschillende “faïenceries”, waarvan de oudste en (voor spaarvarkens) belangrijkste de Grande Maison HB-Henriot is. Bekende kunstenaars en pottenbakkers speelden een rol in de geschiedenis, die begon rond 1690 van wat men Quimper Faïence is gaan noemen om het te onderscheiden van ander Frans of Bretons aardewerk. Voor onze spaarvarkens niet zo interessant, er zijn mij althans geen Quimper spaarvarkens van 1690 tot 1771 bekend.
  • In 1771 is het merk HB geregistreerd, H van Hubaudière en B van Bousquet (de oprichter van de eerste faïencerie in 1690). In 1776 vindt er een afsplitsing plaats en ontstaat Henriot, gevolgd door een derde faïencerie van familie genaamd Porquier.
  • 1870 is een belangrijk jaar voor de Quimper traditie, want dat is de start van het ontwerp van de bekende Bretonse boer en boerin op het aardewerk. Een ontwerp van Alfred Beau van Porquier.
  • In 1913 lijft Henriot concurrent Porquier in neemt alle copyright en mallen over (vandaar één gelijkvormige mal voor de spaarvarkens van de verschillende faïenceries).
  • Tussen 1922 een 1932 registreren Jules Verlingue (HB) en Louis Bolloré het merk ‘VB Normandie’.
  • Tussen 1920 en 1940 zijn HB en Henriot ‘leidend’ als het gaat om Quimper aardewerk. Henriot voert het merk HR (H van Henriot en R van Riou de toenmalige echtgenote van Henriot). HB voert HB als merk. Wat tot verwarring leidt (ook nu nog). Via een gerechtelijke procedure wordt Henriot verordonneerd vanaf 1922 het merk HR te vervangen door Henriot voluit.
  • In 1968 fuseren HB en Henriot tot het bekende HB-Henriot.
  • In 1983 is de firma bijna failliet en vindt er een aantal doorstarts plaats.
  • Heden te dage produceert HB-Henriot in Locmaria, een voorstad van Quimper. De spaarvarkens zijn alleen online te koop, prijs € 75 (09-2021). En soms bij outlet stores……
  • De spaarvarkens uit mal 393 zijn alle 20 cm lang.
1181
Dit is de oudste Quimper die ik in mijn verzameling heb, een aanwinst uit januari 2021. HB. Mal 33. Dit merk werd gebruikt in de periode 1883-1904. In die tijd gebruikten de schilders hun eigen ‘morsecode’. Lengte 20 cm.
1090+983
HenRiot Quimper. Periode 1922-1968. Lengte 17,5 cm. Beide spaarvarkens vormen een koppel, maar stammen niet uit de zelfde tijd. Dat kan je zien aan de lichte afwijkingen in het formaat, al komen ze uit de zelfde mal. Verschillen in grootte kunnen ontstaan door de samenstelling van de klei, baktemperatuur, baktijd en de plaats in de oven. De lengte is wel gelijk: 17,5 cm.
Quimper - bijzondere types
Naast spaarvarkens uit mal 393 maakte HenRiot (1922-1968) ook twee andere types. De grijze zonder traditioneel decor (!)  is vermoedelijk gemaakt voor de export naar de USA, een belangrijke afnemer van HenRiot. De andere heeft het traditionele Bretonse boeren decor. Waarvan ik zowel de boer als de boerin in mijn collectie heb.
Oost Frankrijk
In Lotharingen zijn Lunéville, Sarreguemines en Saint-Clement zijn de oorspronkelijke centra van de aardewerk industrie. Vanaf 1812 was Lunéville de zetel van "Keller en Guérin" (Société KG). Er zijn in Lotharingen talloze aardewerk-fabrieken geweest, maar door de vele overnames ben ik het zicht kwijt. Er is nu nog één groep Terres d'Est die huishoudelijk aardewerk voor/van alle oude merken met traditionele motieven (met tranfers/ plakplaatjes onder het glazuur) maakt. De spaarvarkens van deze merken worden niet meer nieuw verkocht, ontdekte ik in september 2014 bij het Magasin de Faïence in Sarreguemines. Jammer is dat er geen indicator op de spaarvarkens zit die de leeftijd aangeeft. Ook de verschillende merken en het feit dat veelal dezelfde mal gebruikt wordt geven mij 'hoofdbrekens'.

Meer Frankrijk
Veel mensen denken bij Frans aardewerk of porselein onmiddellijk aan Limoges. Maar er is veel meer Frans aardewerk en dat wordt vaak ten opzichte van Limoges zwaar ondergewaardeerd. Schitterend aardewerk wordt (of helaas: werd) ook gemaakt in: Noord Frankrijk nabij Lille (St Amand, Hamages en Orchies - vanaf 1923 Moulin des Loups & Hamage)  Alsac, Rhone-Alpes, Bourgogne (o.a. Saint Uze) en Bordeaux.
Eindelijk een naslagwerk....
Als je meer dan 50 jaar op jacht bent naar authentieke spaarvarkens heb je heel veel soorten wel. Alle kleurvarianten willen hebben is voor mij geen optie en eigenlijk ook niet spannend. Daarom focus ik me sinds 2007 op vintage en antieke spaarvarkens en heb als zodanig Frankrijk opnieuw ontdekt. Tot 2007 wist ik vrijwel niets van de herkomst tot ik het boek 'Tirelires – Barbotine, grès et porcelaine' van Maryse Botero uit 2004 ontdekte. Met een schat aan informatie over de vaak voormalige "manufactures".
Terug naar de inhoud