Bekende plaatsen - Ouderwetse spaarvarkens

Ga naar de inhoud

Bekende plaatsen

Collectie 1 > Nederland
Nederlandse merken
Friesland/ Fryslân
  • Makkum heeft een lange historie van aardewerkbedrijven. Een bekende naam was de "Aardewerk- en tegelfabriek Hendrik van der Wal en Zonen" die in 1975 stopte en waarvan Tichelaar de inventaris en panden overnam. Ook bekend is "Altena en Krooyenga". Tichelaar (1572) bestaat nog steeds. Hiervan heb ik vier spaarvarkens, de duurste in mijn verzameling. Koninklijke Tichelaar heeft in september 2013 de historische locatie in het centrum van Makkum verlaten en richt zich sindsdien op maatwerk en bouwkeramische producten in een modern bedrijfspand net buiten het dorp. De fysieke winkel bestaat niet meer, alleen nog de webshop.
  • In Workum werd meer dan 300 jaar het oud Friese' ringeloor'- en het kerfsnee aardewerk gemaakt. De ‘visvormige’ Workumse spaarvarkens zijn bruin of groen, hebben 3 pootjes; kerfsnee spaarvarkens zijn er in vele tinten blauw, groen en hebben 4 pootjes. Van de vele pottenbakkerijen die er ooit waren zijn er anno 2020 nog 2 over: Kunst en Koch.
  • Harlingen kent een rijke geschiedenis van honderden jaren met indertijd toonaangevende aardewerkfabrieken. De historie daarvan is alleen nog in het museum te vinden. Ik heb hiervan enkele voorbeelden.
  • Verder zijn er in Friesland veel kleine pottenbakkerijen geweest, zoals in Lemmer, Sneek, Bolsward, etc.

Gouda
Bekende fabrieken waren Goedewaagen, Plateelbakkerij Zuid-Holland, Hollandia, De Star, Regina, Ivora, en Zentith. Er waren er nog veel meer, waaronder de NKI (Nederlandse Keramische Industrie - 1956-2000). Goedewaagen heeft veel Goudse fabrieken overgenomen, waardoor veel mallen gespaard bleven. Het Goudse spaarvarken is groen (loodglazuur, dat sinds eind jaren 80 niet meer toegepast mag worden), heeft vaak schuine dwarsstrepen op de flanken, een knoopstaartje en 4 pootjes (Antieke exemplaren hebben 3 pootjes hebben en zijn niet groen maar geel). De varkens zijn veelal voorzien van nummers die de grootte aanduiden, alleen had iedere pottenbakker/ fabriek zijn eigen maatsysteem.
Delft
Delfts blauw is een type faience (aardewerk) met blauwe decoratie. Het ontstond aan het einde van de 16e eeuw als goedkoop alternatief voor het blauw-witte Chinese porselein en beleefde een bloeiperiode in de periode 1650-1750, toen er in Delft 32 aardewerkfabrieken actief waren. De industrie werd omstreeks 1800 weggevaagd door goedkoper aardewerk uit Engeland (Staffordshire). Er zijn nu nog 2 fabrieken die het originele Delfts blauw produceren: 'Koninklijke Porceleyne Fles' en 'Delftse Pauw'. Andere soorten Delfts aardewerk zijn het meerkleurige Boerendelfts en Delfts wit.
Terug naar de inhoud