Spaarvarken krant

Verkooptruc?

GD — Mon, 29 Dec 2025 13:51:00 GMT

VERKOOPTRUC?

Is hier sprake van een vergissing of is een verkooptruc? Bracht mij in ieder geval aan het twijfelen.
Dit spaarvarken met merk R in een gekartelde cirkel werd in december aangeboden op het Zweedse Tradera.com. Aangeboden als Retro Rosa Ljung Design. Eindelijk iemand die het wist. Toch? Wat die R betekende had ik bij een identiek spaarvarken, dat ik al sinds 2010 heb in mijn verzameling, nooit echt bevredigend (dacht ik, lees verder…) kunnen uitvinden. Wat het spaarvarken met Rosa Ljung te maken had ging ik ontdekken.

Rosa Ljung werkte bij DECO Zweden vanaf 1967. Het werk van Rosa Ljung is te herkennen aan de ronde vormen, het gladde glazuur en de decoratie met kleine bloemen in reliëf. Dat is bij dit spaarvarken bepaald niet het geval. Bovendien is de signatuur heel anders, en ook vaak met stickers.

Andere invalshoek: De gekrulde R lijkt erg veel op die van Röstrand. Maar de R die gebruikt werd van 1938 tot1971 had daarbij 3 kroontjes rondom (zie afbeelding). Klopt dus ook niet. In mijn verzameling heb ik sinds 2020 een spaarvarkentje (8,5 cm) met een gekrulde R en tekst rondom. Die is van Slovenská ľudová majolika (letterlijk: Slowaakse volks-majolika). Uit Modra, Slowakije. De afdruk in het bruine spaarvarken is te vaag om de letters te zien, maar je ziet wel afdrukken van tekens. Veel overeenkomst met mijn eigen bruine spaarvarken en het spaarvarken dat aan Rosa Ljung werd toegeschreven. Iets wat ik in 2010 ook al geconstateerd had. Maar zo’n advertentie brengt me dan aan het twijfelen. En wat die gekrulde R betekent? Geen idee. Misschien geeft een volgende advertentie een hint?

Bijzonder Spaans

GD — Tue, 23 Dec 2025 13:43:00 GMT

BIJZONDER SPAANS

Het aanknopingspunt was dat de verkoper hem gekocht had in Talavera. Uitzoeken dus. En dan stuit je op 2 Talavera's: een Spaanse en een Mexicaanse. Namelijk Talavera en ‘Talavera de la Reina’ keramiek, wat is het verschil?

Talavera is gedecoreerd, geglazuurd aardewerk uit Mexico dat werd geïntroduceerd door bewoners afkomstig uit Talavera de la Reina, vlak bij Toledo in Spanje. Sinds 1995 is talavera een beschermde naam. Alleen Talavera gemaakt in Atlixco, Cholula, Puebla, Tecali de Herrera en San Pablo del Monte mag sinds die datum Talavera worden genoemd.
Talavera de la Reina-aardewerk is een traditioneel type faience, of tinglazuur aardewerk gemaakt in Talavera de la Reina, Toledo, Spanje. Het gebied heeft een lange geschiedenis van aardewerk, en bij archeologische opgravingen zijn schalen, potten, keramiek en andere voorwerpen gevonden, waarvan sommige materialen dateren uit het Romeinse Rijk.

Dit spaarvarken heeft geen merk. Daarom moet het Talavera de la Reina’ keramiek zijn. Want het Mexicaanse Talavera is altijd voorzien van merk en stempels, in ieder geval sinds 1995.

Niet leuk

GD — Fri, 12 Dec 2025 13:39:00 GMT

NIET LEUK

Dit spaarvarken vind ik helemaal niet leuk. Maar ‘leuk of niet’ is nooit het criterium voor mijn verzameling geweest. Ik wordt er blij van als ik een spaarvarken zie met een merk en ik dan de geschiedenis kan uitpluizen. Het speelt zich af in Brüx (of Most) in Noord Bohemen of Sudetenland, een grensregio van Tsjechoslowakije, indertijd bewoond door een grote Duitstalige minderheid (Sudeten-Duitsers). Het werd in 1938 door Nazi Duitsland geannexeerd.

De porseleinfabriek in Brüx werd opgericht in 1896 door Carl Spitz: CARL SPITZ, PORZELLAN UND STEINZEUGFABRIK BRÜX. De keramiek van Spitz kent een markering in de vorm van een zwaard met een kroon en de initialen CSB (Carl Spitz, Brüx). De Brüx porseleinfabriek produceerde algemeen porselein en geschenk- en souvenirartikelen. Carl Spitz, als bekende lokale Joodse zakenman, ‘gaf ‘in 1938 (het jaar van de annexatie door Duitsland) de porseleinfabriek op en deze werd ‘overgenomen’ (eigenlijk niet het goede woord, maar laat maar…) door Adolf Fischer die de fabriek hernoemde tot PORZELLAN UND STEINGUTFABRIK DR. ADOLF FISCHER u CO, BRÜX.

Na de Tweede Wereldoorlog werd de Brüx (Most) porseleinfabriek genationaliseerd en opgenomen in de genationaliseerde ondernemingen (Národní Podnik; afgekort als N.P.) Teplice-Šanov N.P. en later Duchcov Keramik N.P. Vanaf 1958 behoorde het tot Karlovy Vary Porselein N.P. Het grootste deel van di productie richtte zich voornamelijk op theepotten voor export naar de Sovjet-Unie, Iran en Irak.

RÖRSTRAND

GD — Mon, 08 Dec 2025 13:35:00 GMT

RÖRSTRAND: MARIANNE WESTMAN

Waarom een 2e als je dit model al hebt?

Waarom? Omdat het design heel anders is en er Rörstrand merken van verschillende periodes onder staan. Rörstrand is een producent van porselein sinds 1726. Rörstrand is een van de oudste producten van serviezen van Zweden, en is producent van het later zo bekende merk Arabia. Rörstrand ontwikkelde in de jaren 50 en 60 een kenmerkend en vrolijk ontwerp voor huishoudelijke artikelen. Marianne Westman (1928-2017; ze werkte bij Rörstrand van 1950-1971) was hiervoor grotendeels verantwoordelijk. Haar series, zoals Mon Amie, Picknick en Red Top, vertegenwoordigden bijna de helft van de omzet van Rörstrand in die decennia. Ze werd door het personeel van de fabriek wel de "porseleinen moeder" genoemd vanwege haar vele succesvolle porseleinontwerpen. Het merk van het witte spaarvarken werd gebruikt van 1938 – 1971. Die van het roodbruine vanaf 1950. Waarom 2 verschillende merken onder werk van Marianne Westman? Waarom onder de witte wel MW en onder de rode niets? Wie het weet mag het zeggen.

NITTSJÖ KERAMIK

GD — Thu, 04 Dec 2025 13:33:00 GMT

NITTSJÖ KERAMIK

Wel een malnummer, maar weer geen catalogus te vinden. Ook niet door de verschillende chatbots. Geheim of gewoon weggegooid?

Wat heeft dit Zweedse spaarvarken te maken met het spaarvarken dat je eerder zag (of had kunnen zien) met de traditionele kerkboot van Rattvik? De fabriek van Nittsjö ligt vlakbij Rattvik.

Nittsjö begint in 1843 als baksteenfabriek. Enkele jaren later begon men ook gebruiksvoorwerpen van terracotta te maken. In 1917 ontstond de keramiekfabriek die er nu is. Hier worden gebruiksvoorwerpen gemaakt zoals kommen, mokken en schalen. Daarnaast maakt men decoratief keramiek, zoals beeldjes en nisser (kerstkabouters). Nittsjö Keramik bereik je door van Mora naar Rättvik te rijden en vóór Rättvik de afslag ‘Nittsjö Keramik’ te nemen.

Wat er verder te melden valt over dit spaarvarken? Het heeft een merk en malnummer 895. Helaas is ook hier geen catalogus te vinden waar wat nadere info in staat. Van de periode weet ik ook niks zinnigs te zeggen.

Zweedse Japanner

GD — Wed, 03 Dec 2025 13:29:00 GMT

ZWEEDSE JAPANNER

Alweer een Japans spaarvarken dat in Zweden opduikt. Tijd om dat eens uit te zoeken.

Dit spaarvarken komt via Tradera uit Zweden. Maar daar komt het oorspronkelijk niet vandaan. De handgeschilderde bloemenmotieven (die lijken op klokjesbloemen) en het pastelkleurige palet zijn kenmerkend voor Japanse export-keramiek uit die periode, Na de Tweede Wereldoorlog produceerde Japan veel betaalbaar huishoudelijk porselein en keramiek voor export naar Europa en Amerika. Deze voorwerpen werden vaak gestempeld met "IMPORT", "MADE IN JAPAN" of alleen "JAPAN". De periode van dit spaarvarken is, gezien de combinatie van stijl, techniek en markering, het meest waarschijnlijk de jaren 1950.

Ik heb veel Japanse spaarvarkens die via Tradera uit Zweden komen. Wat had Zweden met Japan? De handel tussen Zweden en Japan bleef doorlopen tijdens de oorlogsperiode (1940-1945), met diplomaten gestationeerd in beide hoofdsteden en voortdurende onderhandelingen. Japan exporteerde verschillende producten, waaronder keramiek en huishoudelijke artikelen. Japan had tijdens en na de oorlog dringend behoefte aan deviezeninkomsten. Het produceren van exportkeramiek was een van die inkomsten. Omdat Zweden neutraal bleef, kon het met zowel de Asmogendheden als later met de geallieerden handelen, wat het tot een aantrekkelijke afzetmarkt maakte. "Asmogendheden" was de naam voor de alliantie van landen, voornamelijk nazi-Duitsland, Italië en Japan, die tijdens de Tweede Wereldoorlog “ongevraagd” landen bezetten en later tegen de geallieerden vochten.

WAGNER & APEL

GD — Mon, 01 Dec 2025 13:18:00 GMT

WAGNER & APEL

Een klein souvenir spaarvarkentje met een intrigerend keramiek transfer. Komt uit Zweden en toch ook weer niet!

Een heel klein spaarvarken (9 cm) met een interessant keramiek transfer.

Om te beginnen: De basis, het biscuit spaarvarken is duidelijk van Wagner & Apel, Lippelsdorf, Thüringen. Deze werden wereldwijd verkocht, waarna ze door kleine werkplaatsen werden voorzien van relevante transfers (en glazuur) om ze als souvenir te verkopen. Zo ook dit souvenir van RATTVIK. Rättvik is een klein toeristisch plaatsje aan het Siljanmeer in het landschap Dalarna in Zweden. Dalarna bekend van zijn oude tradities waar o.a het Dalapaard vandaan komt. Een houten paardje, dat als symbool geldt van het landschap Dalarna in Zweden, en tegenwoordig van heel Zweden.

Het transfer: we zien een traditionele kerkboot (kyrkbåt) op het water, met op de achtergrond de kustlijn en mogelijk de Rättviks kyrka (kerk van Rättvik). Het roeien met de grote kerkboot is traditioneel omdat het van oudsher de manier was waarop de plaatselijke bevolking naar de kerk ging. Vroeger woonden veel parochianen verspreid rond het grote Siljanmeer en hadden geen gemakkelijke toegang over land tot de kerk van Rättvik. De meren en waterwegen waren de meest efficiënte routes.

Als je dit allemaal weet is het een extra leuk souvenir. Periode ± 1930.

Noord Frankijk

GD — Wed, 19 Nov 2025 13:11:00 GMT

UIT NOORD FRANKIJK

Een wonder dat dit spaarvarkentje de 1e wereldoorlog heeft overleefd. Misschien omdat het zo klein was?

Een klein spaarvarken (12 cm, periode 1880-1920) op een basement. De leukste en meest intrigerende variant die ik ken. Dit spaarvarken is duidelijk antiek en stamt uit de periode 1880-1920. Het komt van een verkoper uit Lille. Dat zegt in feite niks over de herkomst, maar dit is Frans (dat weet ik uit ervaring) en het zo maar uit Noord Frankrijk kunnen komen. De aardewerkindustrie in Noord-Frankrijk en Noord-Picardië (inclusief de regio's rond Lille, Arras en Valenciennes), kende een bloeiperiode vóór 1914, gekenmerkt door faience- en steengoedproductie (zoals 'grès de Valenciennes'), maar deze industrie werd zwaar getroffen en in veel gevallen verwoest door het Westelijk Front, dat dwars door deze regio's liep, waardoor veel fabrieken en productielocaties het toneel werden van intense loopgravenoorlogen en zware bombardementen tussen 1914-1918. Het mag dus een wonder heten dat dit stuk bewaard is gebleven. Het heeft geen merk. Dat betekent dat ik nooit zal weten wie het geproduceerd heeft. Niettemin een aanwinst voor mijn collectie.

Het bestaat

GD — Mon, 22 Sep 2025 08:55:00 GMT

Van Kees van Moorsel (KvM) heb ik inmiddels heel wat spaarvarkens. Ondergrond: mat glazuur, grijs gemêleerd. Blokjes in primaire kleuren. Maar ook, en die zijn zeldzaam, spaarvarkens in geel/oker gemêleerd. Kees wie? Pottenbakker/ kunstenaar Kees Van Moorsel nam in 1941 Potterie De Vier Paddestoelen over (productie tot 1951; sommige bronnen melden een brand in 1944). Daarna was hij vanaf 1953 eigenaar van Pottenbakkerij 't Kalkoentje in Remmerden, nabij Rhenen. Hij was actief tot 1967, waarna zijn dochter Helena Maria tot 1976/77 de pottenbakkerij beheerde. Hij maakte spaarvarkens met specifieke Mondriaanse blokjes vormen en veel in opdracht. Ondermeer voor de SHM, de missie en de Raiffeissenbank. Van die laatst heb ik er nog nooit een gezien, ook niet op een plaatje.

Wat ik wel op een plaatje zag, vele jaren geleden is een variant op het geel/oker spaarvarken dat ik in september 2025 kocht. Die variant stond in een veilingcatalogus van Catawiki, vele jaren geleden. Daar staat een gele KvM met blokjesmotief. Die zou ook in mijn verzameling passen.

Dit is omgekeerd herkomst bepalen. Wat is het verschil? “Herkomst”: Je hebt het spaarvarken en zoekt uit waar die vandaan komt. “Omgekeerd”: Nu ik weet dat er een bestaat die ik zoek moet ik ‘m nog vinden.

Glücks Schwein

GD/ CoPilot — Wed, 10 Sep 2025 09:50:00 GMT

Glücks Schwein: Een spaarvarken vol verhalen.

Mijmering over verre reizen, oude letters en gekoesterde herinneringen

Soms, heel soms, vind je op een onverwachte plek een klein voorwerp dat meer geschiedenis met zich meedraagt dan menigeen vermoedt. Zo stuitte ik op de Amerikaanse eBay, tussen het digitale woud van verzamelobjecten, op een Duits spaarvarken. Niet zomaar een spaarvarken, maar één met een verhaal — en oude, sierlijke Duitse letters die de woorden “Glücks Schwein” vormden. Geluksvarken. Het stond er fier op, als een geheimzinnige boodschap uit een ver verleden.

Volgens de verkoopster had het varken ooit toebehoord aan diens overgrootmoeder, een vrouw uit Springe, een klein stadje genesteld tussen de glooiende heuvels van Niedersachsen. In 1910 waagde zij de grote oversteek naar Amerika, het onbekende tegemoet, met een koffer vol dromen en heimwee. Waarschijnlijk, zo stel ik mij voor, zat het spaarvarken veilig ingepakt tussen de kleren en persoonlijke bezittingen. Misschien had ze er een doek omheen gewikkeld tegen het schokken van de reis, misschien hadden haar vingers het varken nog even vastgehouden voordat ze het insloot bij de rest van haar verleden. De verkoopster wist het niet zeker: was het varken werkelijk meegekomen vanuit Duitsland, of heeft haar overgrootmoeder het pas later, in haar nieuwe vaderland, aangeschaft? Maar het antwoord lag voor mij besloten in de vorm, de glazuur, en vooral die uitbundige Duitse letters. Dit spaarvarken ademt de sfeer van de Heimat, van Duitse traditie en volksgeloof. "Glücks Schwein" is niet zomaar een opschrift, het is een wens, een talisman die geluk moest brengen, vooral op een reis waarvan de uitkomst onbekend was.

Ik stel me voor hoe het varken in een krappe koffer werd gestopt. Vanuit Springe per trein naar Bremerhaven, of Hamburg, en vandaar op een schip, samen met vele anderen die hun leven achter zich lieten. De deining van de zee, het geschuifel op het dek, het rumoer van talen en verwachtingen. En tussen al dat menselijk geruis lag het Glücks Schwein, een stukje Duitsland in een nieuwe wereld. Misschien werd het spaarvarken op Ellis Island uit de bagage gehaald, bewonderd door nieuwsgierige douanebeambten, of veilig aan het oog onttrokken, als een geheime schat. Misschien stond het later in de woonkamer van een opvanghuis in New York en heel veel later bij haar achterkleindochter ergens in Ohio, waar het als een brug diende tussen oud en nieuw. Hoe vaak is er een muntje in gevallen? Was het een dollarcent, als eerste verdiende geld in Amerika, of een Duitse pfennig, bewaard als herinnering aan thuis?

Wat ik zeker weet: dit spaarvarken is meer dan een gebruiksvoorwerp. Het is een symbool van hoop, volharding en een vleugje bijgeloof. Een geluksvarken voor wie het oude land niet zomaar losliet, maar het meenam, in klei en glazuur, naar een nieuw begin. Vaak is het mooiste aan verzamelen niet het object zelf, maar het verhaal dat erin verborgen zit. En dat verhaal leeft voort, van Springe tot aan mijn verzameling, meer dan een eeuw en een oceaan verder.

Het werkelijke verhaal

Een bijna romantisch verhaal. Wat zeer waarschijnlijk klopt is dat het spaarvarken meeging met Duitse emigranten. Onderstaande informatie kreeg ik enkele weken nadat ik mijn mijmeringen had gepubliceerd.
Het was een Duits gezin uit Springe dat emigreerde: vader, moeder en zoon. Ze voeren niet uit in Hamburg of Bremerhafen, maar uit Antwerpen met de SS (stoomschip) "St. Mount Temple" van de Red Star Line. De reis ging niet over een kalme zee. Storm en kou teisterden de 3500 (!!) passagiers. Onderweg werden nog 3 drenkelingen van een vissersboot opgepikt en ze kwamen op 28 november 1910 aan in St John's, Eastland, Canada. Daarna per Canadian Pacific Railway uit St John's, over Montreal, Regina (Saskatchewan) naar Port Ludlo (Washington) waar ze op 4 december 1910 aankwamen. Daar namen ze de (voor hen) eerste Amerikaanse trein via Seattle, Everett, Tacoma (Wash.) naar Portland (Oregon) waar ze op 5 december 1910 aankwamen. En daar hebben ze hun onze eerste woning betrokken. In 1916 werd daar hun dochter (de grootmoeder van de verkoopster) geboren. Het gezin verhuisde later naar Cleveland (Ohio).

De Onvindbare Oorsprong

GD/ CoPilot — Fri, 05 Sep 2025 14:54:00 GMT

De Onvindbare Oorsprong van het Gzhel spaarvarken

Of: hoe een Russisch varken mij te slim af is

Ik schreef er in mijn vorige blog al wat over "Hoera, een logo". Dat de hoerastemming omsloeg in frustratie omdat het logo op een Gzhel spaarvarken onvindbaar was. Beetje technisch verhaal dat wel. Het liet mij echter niet los. Hoezo een onvindbaar logo. Toch ben ik maar gestopt en heb mijn frustratie voorgelegd aan mijn collega CoPilot die er, ere wie ere toekomt, een fraaie blog van maakte.

Het was niet zomaar een spaarvarken, maar eentje uit de beroemde Gzhel regio in Rusland. Denk: blauw-wit porselein, bloemenmotieven, die typische Russische flair, en—jawel—het duidelijke, fiere logo op de flank.

“Appeltje-eitje,” dacht ik. Een logo! Dat moet toch voldoende zijn om de mysterieuze afkomst van mijn spaarvarken te achterhalen? Het enige wat ik hoefde te doen was het logo even aan mijn omgeving laten zien, of – voor wie gelooft in de kracht van technologie – aan een van die alleswetende chatbots. Binnen vijf minuten zou ik weten in welk pittoresk Russisch Gzhel dorpje mijn varken ooit is gemaakt, door wie, en waarschijnlijk zelfs wat die persoon die ochtend als ontbijt had.

Maar nee. Niets is minder waar.

Het Mysterie van het Logo

Met frisse moed maak ik een haarscherpe foto van het logo. Ik stuur ‘m naar vrienden, familie, collega’s, zelfs naar die ene buur die alles van antiek weet (en daar niet over ophoudt). De reacties zijn variaties op hetzelfde thema: “Mooi hoor, maar geen idee.” “Lijkt een beetje op dat van Dodo’s Porselein, maar dan anders.” Of: “Misschien kun je het aan internet vragen?”

Dat brengt me bij de volgende stap: de chatbot. Want als mensen het niet weten, dan toch zeker het algoritme? Ik voer het logo in bij beeldherkenning, ik stel vragen aan chatbots, ik duik in forums en obscure verzamelwebsites. Het antwoord is steeds hetzelfde, verpakt in verschillende vormen van beleefdheid: “Sorry, geen resultaat gevonden.” Op dat moment begint het varken me een beetje uit te dagen. Het kijkt me aan vanaf de plank, met zo’n glans in de ogen van: “Jij denkt zeker dat je álles kunt vinden op internet?”

Het Varken lacht het laatst

Natuurlijk probeer ik het nog een paar keer. Misschien vanuit een andere hoek, misschien met een andere zoekterm. Maar het mag niet baten. Mijn spaarvarken blijft een mysterie.

Het enige wat ik nu zeker weet: dit is niet zomaar een Russisch spaarvarken, dit is het “best verborgen geheim” uit de Gzhel regio. Dat ene logo? Waarschijnlijk is het gewoon door een eigenwijze kunstenaar in een melige bui bedacht, speciaal om verzamelaars zoals ik een beetje te laten zweten.

Conclusie: soms wint het mysterie

Dus hier zit ik dan, met een prachtig, anoniem stukje Russisch vakmanschap. En weet je? Misschien is dat precies de charme. Niet alles hoeft meteen gegoogeld, geïdentificeerd en in een hokje gestopt. Soms is het leuker om af en toe naar je spaarvarken te kijken en te denken: “Wie ben jij nou eigenlijk?”

En mocht iemand dit logo wél herkennen… laat het me vooral weten. Tot die tijd blijft het spaarvarken stiekem gniffelen. En ik een beetje ook, zij het “als een boer die kiespijn heeft”.

Hoera: een logo

GD — Wed, 27 Aug 2025 07:15:00 GMT

Dit Russische spaarvarken met een blauw-wit Gzhel-ontwerp en een commercieel logo met de letters KOM of KCM riep vragen op over de herkomst van dit logo. Diverse chatbots werden geraadpleegd om het mysterie op te lossen, maar leverden tegenstrijdige en vaak foutieve informatie op.

Valse identificatie door ChatGPT: ChatGPT beweerde dat het logo behoorde tot de Koninklijke Onderlinge Melkvoorziening (KOM), een oude naam van Campina, inclusief een gedetailleerde geschiedenis, maar dit bleek een verzinsel zonder basis in feiten.

Andere chatbots geven tegenstrijdige antwoorden: CoPilot, Claude.ai en Gemini konden het logo niet betrouwbaar identificeren en boden onjuiste associaties aan, zoals KLM of Kaspersky, die later werden teruggetrokken.
Commerciële oorsprong vermoedelijk: Onderzoek suggereert dat het logo waarschijnlijk niet van een traditionele Gzhel-fabriek komt, maar van een commercieel distributeur of exportbedrijf in de Gzhel regio dat samenwerkt met kunstenaars, gericht op toeristen of internationale markten.
Chatbots verzinnen antwoorden bij gebrek aan data: Chatbots bleken vaak antwoorden te verzinnen om de vraag te beantwoorden, wat de betrouwbaarheid van dergelijke AI-systemen in twijfel trekt bij onbekende of weinig gedocumenteerde onderwerpen.

Evolutie

GD/ CoPilot — Sat, 26 Jul 2025 12:58:00 GMT

De evolutie van het spaarvarken: van stukslaan tot slotje

Een verrassende geschiedenis van vindingrijkheid en spaarplezier

Stel je eens voor: een kind, vol trots op de groeiende berg muntjes in het glanzende keramieken spaarvarken. De dag breekt aan waarop de schat gelicht mag worden. Maar er is een dilemma: om bij het spaargeld te komen, moet het varken sneuvelen. Een ritueel van vernietiging, een bittersweet moment waarop sparen eindigt in scherven.

Het breekbare begin

De klassieke spaarvarkens, gemaakt van keramiek of klei, waren bedoeld als een vorm van ‘defensief sparen’. Toegang tot het geld vereiste een rigoureus besluit: het varken moest kapot. Geen impulsieve uitgaven, geen makkelijke verleidingen. Dit principe stamt uit de vroege 19e eeuw, toen spaarvarkens populair werden als hulpmiddel om kinderen én volwassenen zuinigheid bij te brengen. Een spaarvarken was een bewaarplaats én een les in geduld en overweging.

De plastic revolutie en het praktische gemak

Maar tijden veranderen. Met de opkomst van kunststof en veranderende opvattingen over sparen begon het spaarvarken te transformeren. Wanneer precies? De grote omslag voltrok zich in de tweede helft van de 20e eeuw, toen plastic zijn intrede deed in het huishouden. Onbreekbare spaarvarkens verschenen rond de jaren 60 en 70, toen banken en verzekeraars ze als promotiemateriaal weg begonnen te geven—vaak met een handig dopje of slotje onderin. Waar dan alleen de bank de sleutel van het slotje had, dat dan weer wel.

Waarom deze verandering? De reden is verrassend pragmatisch én psychologisch:

Duurzaamheid: Een spaarvarken dat niet sneuvelt, kan jarenlang meegaan. Goed voor portemonnee én planeet.
Opvoedkundig inzicht: Sparen moest wel gestimuleerd, maar niet ontmoedigd worden. Kinderen bleken vaak verdrietig als hun dierbare spaarvarken in stukken ging. Het dopje bood een vriendelijk alternatief.
Herbruikbaarheid: Een spaarvarken met dopje kon na één ‘oogst’ opnieuw gevuld worden, waardoor sparen een blijvende gewoonte werd in plaats van eenmalig spektakel.
Veiligheid: Geen scherpe scherven of snijwonden meer—ouders waren opgelucht.

Van slotje tot app

Tegenwoordig zijn er zelfs spaarvarkens met digitale telmechanismen, bluetooth of een app. Maar het plastic dopje—uitgevonden uit praktisch vernuft en een tikje nostalgie—blijft een vertrouwde aanwezigheid.

En de moraal van het verhaal? Waar het spaarvarken vroeger sneuvelde op het altaar van financiële volwassenheid, is het nu een metgezel geworden op de lange weg naar nieuwe dromen. Elk muntje dat door het dopje glipt, is een kleine belofte aan de toekomst—zonder dat iemand afscheid hoeft te nemen van een trouwe vriend in de vorm van een porseleinen varken.

Geschreven op basis van prompt van GD door Copilot, bewerkt en geredigeerd door GD

Komkommertijd

GD/ CoPilot — Sat, 26 Jul 2025 12:55:00 GMT

Komkommertijd en De Kunst van het Spaarvarken Verzamelaar Zijn

Over lege nieuwsbrieven en volle planken

Zodra de zomer zijn intrede doet en de zon haar langste dagen uitspreidt, breekt er in de media een fenomeen aan dat menig journalist de wenkbrauwen doet fronsen: de komkommertijd. Maar waar komt dit sappige begrip eigenlijk vandaan? En wat heeft het te maken met mijn verzameling authentieke spaarvarkens, die dit eerste halfjaar van 2025 jaar slechts zes nieuwe aanwinsten mocht verwelkomen?

De oorsprong van de komkommertijd

Komkommertijd—het klinkt bijna vrolijk, licht en zomers. Toch duidt het op een periode waarin de actualiteit zo schraal is als een uitgeknepen citroen. Traditioneel begint deze tijd eind juni en houdt aan tot eind augustus, wanneer het parlement met reces is, scholen gesloten zijn en menigeen zich tegoed doet aan vakantie in verre oorden of eigen tuin. Journalisten zoeken hun heil in kleine nieuwsfeitjes die anders nauwelijks het papier of scherm zouden halen.

De uitdrukking gaat vermoedelijk terug tot de 18e of 19e eeuw. In Engeland sprak men van de “cucumber season” (een tijd waarin kleermakers minder werk hadden, omdat hun adellijke clientèle op landgoederen vertoefde) en in Duitsland van die “Sauregurkenzeit” (zurekomkommertijd). In Nederland kwam komkommertijd op als metafoor voor de tijd dat de komkommers geoogst werden: het was een seizoen waarin weinig gebeurde, behalve dan het plukken van deze dorstlessende groente.

Komkommertijd in het leven van een spaarvarkensverzamelaar

Toch heeft komkommertijd niet voor iedereen dezelfde betekenis. Terwijl nieuwsredacties hun hoofd breken over een verloren geit of een ontsnapte walvis, beleef ik als verzamelaar van ouderwetse spaarvarkens mijn eigen stille seizoen. Je zou denken dat de zomer met vlooienmarkten, rommelroutes en zonnige brocantes het ideale toneel vormt voor nieuwe vondsten, maar niets is minder waar. In het eerste halfjaar van 2025 heb ik slechts zes spaarvarkens kunnen toevoegen aan mijn collectie.

Zes. Voor buitenstaanders klinkt dat als een schappelijk aantal, maar een ingewijde weet: dat is karig. Natuurlijk zijn ze stuk voor stuk bijzonder. Maar de spanning van de jacht, het onverwachte schatgraven tussen stoffige dozen en vergeelde vitrines, bleef deze maanden grotendeels uit.

Het verband tussen schaarste en waarde

Op een bepaalde manier is de komkommertijd juist een zegen voor de verzamelaar. Want waar weinig is, groeit het verlangen en de waardering voor iedere vondst. Net als een redacteur die uit een kabbelend zomerincident een groot nieuwsverhaal weet te destilleren, geef ik elk ouderwets spaarvarken dat ik vind (en voldoet aan mijn criteria) een ereplek. De komkommertijd scherpt het oog en het geduld en leert mij de schoonheid te ontdekken in het kleine en het onverwachte.

Een ode aan het lege seizoen

Dus terwijl het nieuws mager is en de planken in mijn vitrinekast zich te langzaam vullen, vier ik de komkommertijd als een ode aan het wachten, aan het zoeken, aan het waarderen van het authentieke. Laat het grote nieuws nog maar even op zich wachten—ik koester voorlopig mijn zes “nieuwe” ouderwetse spaarvarkens en blijf dromen van de volgende vondst. Want soms schuilt het grootste geluk in de stilte van het seizoen.

Geschreven op basis van prompt van GD door Copilot, bewerkt en geredigeerd door GD

Merk of niet?

GD — Sat, 31 May 2025 07:37:00 GMT

Eindelijk heb ik weer een spaarvarken gekocht met een heus hallmark op de buik. Vol enthousiasme begon ik in de archieven te zoeken naar de herkomst. Maar helaas: Niets te vinden. Ook ChatGPT en Claude.ai gaven het op: het herleide niet tot een fabriek, studio of werkplaats. Ja iets in Schotland, maar dat was dan ook het enig duidelijke. Waar hebben we het over?

Dit spaarvarken (lengte 16 cm) is een souvenir uit Oban, gemaakt voor toeristen. Oban, voor degenen die het niet weten, ligt aan de westkust van Schotland en is de grootste stad tussen Helensburgh en Fort William. Keramiekfiguren, zoals dit spaarvarken, werden vanaf de jaren 1950 tot in de jaren 1980 vaak verkocht in toeristische steden in het VK. "Georgian Ware" is in dit geval geen fabrieksnaam, maar een merkaanduiding die waarschijnlijk is gebruikt voor een serie producten in deze stijl. Ze werden veelal gemaakt door kleinere, weinig gedocumenteerde werkplaatsen, of zelfs geproduceerd in grotere fabrieken en gelabeld voor specifieke steden of verkooppunten.

Gokje

GD — Thu, 24 Apr 2025 08:05:00 GMT

Lange tijd heb ik niet geweten waar dit fraaie bijna zwarte spaarvarken (met bloem en stippen) vandaan kwam. Nu eigenlijk nog niet. Maar op basis van vergelijken kom ik uit op Cuba. Als dit ‘serieuze wetenschap’ zou zijn zou ik het niet publiceren. Maar als eenvoudige ‘erfgoed beheerder’ van spaarvarkens durf ik mijn argumenten wel te publiceren. Cuba dus.
Ik heb al lang in mijn collectie een spaarvarkentje waarvan ik zeker weet dat die daar vandaan komt, omdat die daar is gekocht (de “rode” links op de foto) . Een leuke anekdote (vind ik) is dat de schenker me vertelde dat ze op Cuba zo arm zijn (of waren) dat ze geen klei hebben voor een spaarvarken maar van oude kranten papier-maché maken en het spaarvarken vormen. Met een kern van waarheid, de klei was nodig voor echte gebruiksvoorwerpen uit de keramische industrie. Het spaarvarken waarover ik het nu heb, waar het gokje over gaat, de zwarte met stippen, is ook van papier-maché. En heeft een kleurstelling die in Cuba gebruikt zou kunnen worden. Derhalve is deze geclassificeerd als Cubaans. Zwak bewijs? Zeker, maar wie het beter weet mag het mij vertellen.

Waar vandaan?

GD — Sun, 30 Mar 2025 09:55:00 GMT

Van deze spaarvarkens wist ik niets. Lange tijd geloofde ik dat ze Nederlands waren. Maar geleidelijk aan , toen mijn collectie groeide, was duidelijk dat dit niet klopte. Wat dan wel. Het toeval hielp me ook hier (was al vaker gebeurd). Op Marktplaats zag ik een van deze spaarvarkens met herkomst label. En daarna is het niet zo moeilijk om ze te plaatsen: Czechoslovakia. Of wel Tsjechoslowakije voor de opdeling op 1 januari 1993. Alleen bij het “hand-made” heb ik wat twijfels. Alhoewel: De rechte achterkant duidt op het maken van een potje. De mal aanduiding ‘04-275” geldt voor het middelste spaarvarken.

Een herinnering

GD — Mon, 10 Feb 2025 08:45:00 GMT

Een uniek spaarvarken.Hiervan bestaat geen tweede. Hij is gemaakt door pottenbakster Els van Holt en ik kreeg deze bij mijn afscheid als bestuurslid van de overkoepelende vakopleidings stichting van de Bouw (SVB/ Bouwradius/ Fundeon) in april 2005. Lengte 34 cm. De decoratie is ontleend aan het metselwerk in de bouw. Al weer 20 jaar geleden. Mooie herinnering!

Chinees of toch DDR?

GD — Mon, 03 Feb 2025 16:23:00 GMT

Je kan niet alles weten. En je bent nooit te oud om te leren. Dat geldt ook voor het herkennen van spaarvarkens. Vele decennia was ik er van overtuigd dat deze 3 spaarvarkens uit China kwamen. En zeg nou zelf: Lijken ze niet echt Chinees? Mijn Taiwanese collega spaarpotten verzamelaar was het niet met mijn eens, toen ik het hem recent vroeg: “Not traditional Chinese style”. Aanleiding was een soortgelijk spaarvarken dat ik in Zweden kocht (via Tradera) waar het met VEB Terrakotta Gräfenroda DDR gestempeld was. Toen begon de twijfel.

Zat ik al die jaren fout met mijn Chinese herkomst? Of kopieerde Gräfenroda gewoon Chinese spaarvarkens? Ik kwam er niet uit en heb toen 23 januari) aan de fabriek in Gräfenroda (Dld) , die nu nog voornamelijk tuinkabouters produceert, gevraagd of ze voor mij in hun archief wilden duiken. En dat deze ze. Ze bevestigden dat ze deze spaarvarkens hebben gemaakt: voor de Oorlog, (1940-1945) in de DDR tijd (vanaf 1972 met VEB stempel) en na de Wende (1990) ook nog.

Het bedrijf dat in 1874 startte en de spaarvarkens maakte heet Philipp Griebel en werd in 1972 genationaliseerd tot VEB Gräfenroda Keramik. De drie spaarvarkens zijn gemaakt vanaf omstreeks 1930. En zelfs nu kan je ze nog bestellen want de originele mallen zijn bewaard.

Na de val van de Muur werd Philipp Griebel weer zelfstandig. Het bedrijf produceert individueel vervaardigde keramische tuinkabouters en spaarvarkens verkoopt deze onder meer online. Op het bedrijfsterrein in Gräferoda is tevens het museum over de geschiedenis van de tuinkabouters gevestigd. Sinds januari 2021 wordt het traditionele bedrijf en museum voortgezet door Helma Ortmann en Heidrun Viehweg onder de naam “Zwergstatt Gräfenroda”

Speciaal souvenir

GD — Thu, 28 Nov 2024 09:20:00 GMT

Souvenir spaarvarkens roepen herinneringen op, zeker als je ze zelf op locatie koopt. De souvenir spaarvarkens die ik in mijn collectie heb triggeren mijn brein op een andere manier. Kan ik via oude ansichtkaarten achterhalen wanneer de spaarvarkens ‘precies’ te dateren zijn. Dat lukt vaak wel, en soms niet. Je kan het zien op de site. Die ansichtkaarten leveren sowieso gegevens op. Zo kwam ik er achter dat bij dit spaarvarkentje het perspectief van de afbeelding er een was vanaf het havenhoofd (een houten rem- of steigerwerk) van Harderwijk. “Zuiderzeegezicht” indiceert de periode: de Afsluitdijk is van 1932 dus is de afbeelding van daarvoor. Het spaarvarken dan ook? Volgens mijn onderzoek naar dit type zijn ze alle gemaakt in de periode 1920-1930. Dus dat kan kloppen. We zien op de voorgrond een botter met registratieletters HK (Harderwijk). Voor ons en vooral bij echtgenote Janke roept dat de herinnering op aan haar in Harderwijk geboren opa Jan van Loozenoord (1891-1978) die in zijn jonge jaren visser was op een van die botters.

De tweede herinnering is dat ik zelf in 1951 vanuit Groningen (Appingedam) in Harderwijk kwam wonen. En daar de Lagere School B en de HBS B heb doorlopen. Ook Janke heeft, naast haar roots in Liberia, vanaf 1957 vele jaren In Harderwijk gewoond, wij samen vanaf 1968 tot 1974.

Nog een opmerking over dit type spaarvarken met 1 oor staand en 1 oor hangend. Ik heb gezocht naar een varkenstype dat dit zou hebben. Er zijn er met staande oren, de meeste hebben hangende oren. Het genoemde type bestaat niet en moet als de vrije vormgeving van de mallenmaker (pottenbakker) worden beschouwd.

Wat is dit nou?

GD — Mon, 18 Nov 2024 15:41:00 GMT

Inderdaad varkens met gaatjes. Om bankbiljetten opgerold in te stoppen? Zou kunnen, maar dan krijg je ze er alleen maar uit door het varken stuk te slaan. Nee, het zijn geen spaarvarkens. In het Engels noemen ze dit een “pig flower frog”. Wij zeggen bloemschikker. Voor kleine bloemen zoals Oost-Indische kers, lavendel of ander klein geurend spul. Je kan het varken vullen met water. Wanneer ze dit hebben vastgesteld om dat met een spaarvarken uit de mal te doen in plaats van er een gleuf in te snijden allemaal gaten in te ponsen, uitvinden zou ik het niet willen noemen, daar moet ik een slag naar slaan. Het zal ontstaan zijn in de tijd dat bloemen duur waren. In ons land zijn ze relatief goedkoop, maar in de landen om ons heen koop je bloemen vaak per stuk en niet als bos. En dan loont het om wilde bloemen te plukken of bv Oost-Indische kers uit de tuin. Maar als je die in een vaasje propt is dat geen gezicht. Dus helpt een bloemsteker. Die er in allerlei vormen waren, zeker in de jaren 1940-1960. Ook in de vorm van een varken. En niet de minste: HB Quimper deed het, maar ook Devres, en anderen. De mal hadden ze, gaatjes ponsen lukte ook nog wel. Ik heb er één van Kees van Moorsel, maar alleen omdat ik die voor € 2,50 kon kopen. Niks voor mijn verzameling.

Russisch: waar vandaan?

GD — Fri, 11 Oct 2024 09:13:00 GMT

Weer een spaarvarken (kleintje, 8,5 cm) ,met een label. Met een barcode zelfs. Dat maakt het simpel om de herkomst te bepalen. Zou je denken. De barcode is voor het eerst gebruikt in 1974, dus ouder zal het spaarvarken niet zijn. Tenzij het een oud spaarvarken is, met een nieuw label. Dit is het eerste vraagteken. Dan de tekst op het label. Er zijn 2 vertalingen mogelijk: “Spaarpot” en “Big”. Of zoals je hier ziet “Spaarvarken” en “Big”. Fijn dat er “Google translate” bestaat. De tekst er onder leidt in alle gevallen naar Petukhova. Omdat ik weet dat het een Russisch spaarvarken is (de gever heeft ‘m in Moskou gekocht in de fabriekswinkel) ga ik daar zoeken. Op Wikipedia vind ik: “Petukhova (Russisch: Петухова) is een dorp in de landelijke nederzetting Oshibskoye, district Kudymkarsky, Kraj Perm, Rusland. De bevolking was 96 vanaf 2010. Er zijn 7 straten” (einde citaat). Onwaarschijnlijk dat het een souvenir is van dat dorp. Tweede vraagteken. De familienaam Petukhova komt heel veel voor, maar die zoekingang leidt tot niets.

Ook BIC (neem ik aan tenminste dat het daar staat) aan de zijkant van het label levert behalve de beroemde BIC pennen geen aanwijzing op. Derde vraagteken.

Rest mij niets anders dan de gulle gever nog eens te vragen of ze nog weet welke fabriekswinkel in Moskou het was waar ze het varkentje kocht. Vooralsnog tast ik in het duister. Er zijn ergere dingen, maar het is wel irritant.

Zeg nooit: “NOOIT”

GD — Sun, 22 Sep 2024 15:11:00 GMT

Enkele blogs geleden schreef ik nog dat ik nooit een spaarvarken uit de USA zou kopen. Los van de prijs (soms redelijk, soms exorbitant voor een spaarvarken) betaal je de US-Btw, de verzendkosten en dan nog eens afhandelingskosten bij de Douane in Nederland. Toch ben ik bezweken voor dit spaarvarken van PV-FRANCE dat ik hiervoor beschreef. Omgerekend van dollars naar euro’s plus de (vermoedelijke NL-Btw) kom ik op een bedrag van € 90,-. Duur? Een nieuw spaarvarken van HB-Henriot kost momenteel € 70,- + daarbij € 18,- porto. Kom ik op € 88,-. Voor € 2,- meer heb ik nu een uniek spaarvarken dat hoort in mijn sub collectie Quimper. Maar dit is eenmalig. Hûh? Zeg nooit: “NOOIT”: Ik moet me daar dan ook maar aan houden. Je weet maar nooit.

Hoe lees ik de blog?

GD — Sun, 22 Sep 2024 07:51:00 GMT

De blog heeft interessante feitjes en uitgebreide beschrijvingen met bijzonderheden over spaarvarkens die op de website pagina’s te veel ruimte innemen. De blog kan je op verschillende manieren lezen. Via het blok ‘Recente berichten’, het blok ‘Maandelijkse berichten’ en het blok ‘Categorie’. Telkens zie je een deel van de blogs.

Wil je ze allemaal doorbladeren, of teruggaan naar het begin, klik of tik dan op ‘alle categorieën’, onderaan het onderste blok.

Je kan ook, en soms zelfs beter, via de bladwijzers (de < en > op je scherm bovenin) manoeuvreren.

Afijn: zie maar.

Spaarvarken met “traditie”

GD — Sat, 21 Sep 2024 10:12:00 GMT

Op eBay.com (de Amerikaanse eBay) vond ik dit spaarvarken. Niet mal 393 maar 383. Van HB Henriot, dus van na 1968. Een gewone “Quimper” dus? Bijna, alleen staat hier extra onder “Tradition”. En daar zit ik gelijk met een dilemma: “Tradition” is zowel in het Frans als in het Engels het zelfde woord voor “Traditie”. Veel vergelijkingsmateriaal heb ik niet, maar ik kan me voorstellen dat HB Henriot deze toevoeging maakte op de export spaarvarkens, met name naar de USA.

Vraag: Zie je alleen maar speciale import Quimper spaarvarkens op eBay.com? Nee, niet alle. En zijn er ook die waarschijnlijk (ook hier weer een theorie van GD) door Amerikaanse toeristen (waaronder veel oud-militairen met hun familie) die in Quimper geweest zijn meegenomen naar huis (ergens in de USA) en die worden nu door de erven (?) verkocht. Niet alles is specifiek import dus.

Spaarvarken van PV France

GD — Sat, 21 Sep 2024 10:11:00 GMT

Op eBay.com (de Amerikaanse eBay) vond ik dit spaarvarken. Mal 393 is overduidelijk. Kan van HB zijn, maar ook van Henriot. Zie hiervoor de geschiedenis van “Quimper” op de website. Het merk is PV-France. Hoe zit dat?

Dat werd een heel gezoek. Voor de goede orde: dat vind ik een uitdaging.

Het blijkt dat Henriot (en/of HB) ook met onderaannemers werkte. PARRY & VIEILLE was een van de bedrijven die betrokken zijn geweest bij de productie van Quimper faience. De samenwerking met Henriot/HB vond plaats rond de jaren 1920 tot 1950. Dit was een periode waarin veel aardewerkfabrieken in Quimper samenwerkten of fuseerden om de productie en distributie te optimaliseren. Bij P&V werden de spaarvarkens gewoon voorzien van het Henriot of HB kenmerk. Maar hier lijkt het er (let wel: mijn theorie!) op dat ze ook een eigen lijn hadden op basis van de mal 393. Die beschilderden ze dan volgens eigen inzicht. Omdat deze niet voldeden aan de standaard van Henriot / HB werd dat hun eigen merk. Dit lijkt mij een logische verklaring voor het PV merk onder een Henriot/HB spaarvarken. Periode: 1920-1950.

Nog 'n Quimper uit de USA

GD — Tue, 17 Sep 2024 09:14:00 GMT

Via Collectors Weekly kwam ik op eBay.com een “Quimper” spaarvarken tegen dat van HB bleek te zijn. Voor 1968 dus. Wat me opviel was de kleurstelling. Die geheel afwijkt wat ik tot nog toe heb gezien van HB Quimper. Maar dat is afgezet tegen mijn eigen Quimper spaarvarkens die beige of wit als onderkleur hebben. De beeldjes van HB zijn wel veelkleurig in felle blauwe en gele tinten, zoals bijvoorbeeld bij het beeldje van Ste Anne d’Aury. Dus waarom dit spaarvarken niet?

Het feit dat dit spaarvarken op een Amerikaanse site (eBay.com) staat impliceert dat dan ook per definitie dat het een officieel in de USA geïmporteerd Quimper (HB) spaarvarken is? Omdat we (ik in ieder geval niet!) deze in Europa nooit hebben gezien kan er op duiden dat het een spaarvarken is voor de Amerikaanse markt dat appelleert aan de daar heersende smaak. Daarentegen heeft dit spaarvarken geen herkomst kenmerken, als ‘France’ of ‘Made in France’ en dat zou eigenlijk wel moeten. Tenzij US Customs akkoord is gegaan met ‘HB Quimper’. Blijft een vraagteken. Mooi spaarvarken desondanks.

Wat ook kan is dat een Amerikaan (m/v) het spaarvarken vóór 1968 bij HB in Quimper zelf heeft gekocht, of naar zijn/haar wensen heeft laten decoreren op basis van een standaard spaarvarken 393 dat als "bisquit" op voorraad was. Nogmaals het blijft een vraagteken.

Made for TIFFANY & Co

GD — Tue, 17 Sep 2024 09:09:00 GMT

“Hand painted for TIFFANY & Co by QUIMPER FRANCE” staat onder een spaarvarken van HB, Henriot of HB Henriot dat ik (via Collector Weekly) ontdekte op eBay.com, de Amerikaanse eBay. Mal D 393 en schilder CB. En deze zit in een klassieke blauwe Tiffany Box. Te duur om toe te voegen aan mijn collectie, bovendien zijn de extra kosten als porto, btw en douanekosten buiten proporties. Gelukkig heb ik de foto’s en kan ik wat verder (onder-)zoeken.

Eerst maar dat Quimper, zonder firma naam. Vermoedelijk is Quimper in Amerika synoniem voor Henriot. Anders kan ik het niet verklaren. Het mal nummer is D 393, net als alle soortgelijke spaarvarkens in mijn collectie. Dus geen twijfel over dat ze van HB, Henriot of van HB Henriot zijn. Uit welke periode? En waarom geen traditioneel motief?

Periode: 1920 - 1930. De samenwerking tussen Tiffany en Henriot vond plaats in de jaren 1920/ 1930. Het spaarvarken zou dus uit die periode moeten zijn. De periode 1920-1930 strookt ook met de toenmalige handelswetgeving/ concurrentiebeding in Amerika. In 1921 werd de Merchandise Marks Act gewijzigd om de woorden 'made in het land van herkomst in de Engelse taal' op te nemen. En verder moest duidelijk zijn dat het geen goedkope producten waren die de concurrentie aangingen met origineel Amerikaanse producten. Vandaan dat onder het spaarvarken heel uitgebreid staat: “Hand painted for Tiffany & Co by Quimper France”. Tiffany was de Amerikaanse link en Made in France was meteen duidelijk. In deze tijd had men kunnen volstaan met “Tiffany-Quimper (of Henriot) France”.

Waarom geen traditioneel motief? Dat is mij echt een raadsel. Mogelijk paste het niet bij de stijl van Tiffany, terwijl de Amerikanen (als geheel gesproken) best wel in zijn voor traditionele motieven uit Europa. En wellicht is het bij dit spaarvarken geheel toevallig, want op internet staan vele items als Tiffany Quimper of Tiffany Henriot met wel traditionele motieven.

Tiffany & Co? Het huidige Tiffany & Co. is hetzelfde bedrijf dat beroemd werd door de prachtige Tiffany-lampen. Opgericht in 1837 door Charles Lewis Tiffany en John B. Young. En bekend om zijn luxe sieraden en zilverwerk, maar in de late 19e en vroege 20e eeuw werd het ook beroemd om zijn fraaie (en inmiddels gigantisch waardevolle) glas-in-loodlampen, ontworpen door Louis Comfort Tiffany. Tiffany & Co. staat tegenwoordig vooral bekend is om zijn sieraden en andere exclusieve producten. Verkochten ze ook spaarvarkens? Ja dus, vroeger van Henriot zoals duidelijk zal zijn, maar ook nu nog - zij het hele andere en dure (Made in Italy).

Tiffany & Co was een belangrijke opdrachtgever voor Henriot (en HB) in de jaren 1920/ 1930. Henriot Quimper leverde speciaal ontworpen stukken aan Tiffany & Co, die deze vervolgens in hun winkels in de Verenigde Staten verkochten. Deze samenwerking hielp Henriot Quimper om hun faience wereldwijd bekend te maken en te exporteren naar een breder publiek. Het huidige verkooppunt van HB-Henriot is ‘Merchant of Prato’ in New York (https://quimperfrenchpottery.com/)

Souvenir van een cove

GD — Sun, 01 Sep 2024 09:58:00 GMT

Twee spaarvarkens uit dezelfde mal, met een verschillende decoratie, en een andere tekst. Die tekst maakt ze souvenir spaarvarkens. De een uit Ludham Bridge, de ander van Lulworth Cove. Twee plekken die vele mijlen (255 ml) uit elkaar liggen in Engeland. Waarom zijn ze belangrijk genoeg om als souvenir te kopen en waarom zijn ze gelijk?

Lulworth Cove. Waarom hiervan een souvenir? Daar kunnen we kort over zijn. Deze cove is veel interessanter dan de brug in Ludham en nog erfgoed ook. Lulworth Cove is geen plaats maar één van de mooiste locaties aan de Engelse zuidkust. Het is een kleine baai aan de oude Jurassic Coast in het graafschap Dorset. Deze kust behoort tot het natuurlijke werelderfgoed. Bij de baai vindt u een bezoekerscentrum (tevens Heritage Centre) en een paar eetgelegenheden. Het is een befaamd wandelgebied en biedt prachtige uitzichten. Op 1,5 kilometer wandelen ligt tevens die andere befaamde natuurlijke locatie genaamd Durdle Door. Dit is een natuurlijke brug, overblijfsel van een geërodeerde klif. Het heeft ook een klein strandje.

Een kilometer ten noorden van de baai ligt het dorpje West Lulworth waar u mooie cottages met rieten dak kunt zien, zo typisch voor deze regio. Verder is er Lulworth Castle, een mooi 17e eeuws landhuis met park. In de regio zijn nog meer historische attracties waaronder het Bovington Tank Museum en ook het verlaten dorpje Tyneham. De inwoners moesten uit het dorpje vertrekken omdat het gebied in 1943 werd opgeëist door de regering. Men had besloten dat dit oefenterrein voor de militairen moest worden die zich gereed moesten maken voor de gevechten tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Waarom een souvenir? Redenen genoeg. Maar ook hier alleen een tekst en geen plaatjes.
Nu nog het ‘raadsel” van het zelfde type spaarvarken voor 2 zo verschillende plekken. Norfolk in het Midden-Oosten van Engeland (boven Cambridge) en Dorset in het uiterste Zuiden. Zelfde leverancier van souvenirs? We zullen het nooit weten.

Souvenir van een brug

GD — Sun, 01 Sep 2024 09:53:00 GMT

Ludham Bridge is de naam van de brug die de rivier de Ant overspant, op slechts korte afstand van de kruising met de rivier de Bure. Rond de brug heeft zich een klein gehucht gevestigd, een uitbreiding is van het dorp Ludham dat merkwaardig genoeg eigenlijk aan de oevers van de rivier de Thurne ligt. Die brug is een heel verhaal, er waren er 3 op de zelfde plek. De eerste brug van 1912 was van baksteen en hout. De tweede brug werd voltooid in 1915, nadat de oude brug door een overstroming zwaar was beschadigd. Het had een rechte overspanning van staal met houten blokvloeren en met bakstenen borstweringen en een rijbaan van 5,5 meter. Deze brug bestond tot 1959. In dat jaar werd besloten de brug en de rijbaan recht te trekken. De nieuwe brug nam dezelfde plaats in als de oude en had een groter en veel functioneler vierkant ontwerp. De brug werd gebouwd van beton en de reeds aanwezige palen werden hergebruikt met toevoeging van nog wat beton. De bakstenen zijkanten werden afgebroken en vervangen door betonnen zijkanten om de brug te voltooien zoals hij nu is. Ludham Bridge is een zeer druk gebied, omdat de brug een knelpunt vormt voor het vaarverkeer in beide richtingen. Met een jachthaven en een los-en laadplaats die in vroeger tijden dienst deed. Het vergt een 20 tot 30 minuten durende wandeling van de brug naar het dorp Ludham dat een typisch 'oude wereld'-dorp is, compleet met oude huizen en rieten daken. Waarom een souvenir van een brug? Leuk als je met je boot over de Ant vaart en afmeert bij de brug. En dan in het historische stadje Ludham een souvenir koopt. Een spaarvarken met tekst, niet eens met een plaatje van de brug. Maar welke brug moesten ze dan nemen? Welke van de 3? We zullen het nooit weten. En waarom net zo een als van Lulworth Cove in Dorset?

Spaarvarken van tante Corry

GD — Tue, 27 Aug 2024 14:48:00 GMT

Dit spaarvarken, dat ik in 1991 in Antwerpen kocht,is een souvenir. Maar waarvoor diende het? En wat was dat jeugtheater en die Club van Tante Corry? Gelukkig is er Wikipedia: opzoeken dus. Het spaarvarkentje is 11 cm lang.

Corry Lievens, pseudoniem voor Isabella Adriaens (bijnaam Tante Corry), (Antwerpen 25 januari 1903 - 28 september 1968) was een Vlaamse theaterauteur en artistiek leider van het Jeugdtheater (later o.a. Het Paleis). Na de beëindiging van de Tweede Wereldoorlog nam Lievens in 1945 de leiding over van het Jeugdtheater van de Koninklijke Nederlandse Schouwburg (van 1853 tot 1998 een theatergezelschap in Antwerpen). Het Jeugdtheater kreeg onderdak in de huurschouwburg, in ruil voor steun en subsidies bedong de gemeenteraad dat de inhoud van de stukken en de uitingen in het spel moesten voldoen aan 'christelijke waarden' (dat kon toen nog, in die tijd). Onder leiding van Lievens kreeg het Jeugdtheater zowel nationale als internationale erkenning. Een dergelijk groot jeugdtheatergezelschap was in die tijd nog een zeldzaamheid.

In 1946 riep Lievens de Club van tante Corry in het leven. Een club waarbij kinderen lid werden en samenkwamen om toneel te spelen. Het initiatief was succesvol met uiteindelijk meer dan duizend kinderen die lid zouden worden. Historisch gezien een vernieuwend initiatief waarbij kinderen de kans kregen om zelf de podiumkunsten te ervaren.

Nu het spaarvarkentje: de tekst “Kerst en Nieuwjaarsfeest 1957” wordt niet op Wikipedia toegelicht. Het spaarvarken zal daar niet aan de kinderen cadeau gedaan zijn, daarvoor lijkt het me een kostenpost die beter aan het theater ten goede had kunnen komen. Zouden ze gemaakt zijn om geld op te halen (fund-raising) om het Kerst en Nieuwjaarsfeest in 1957 te bekostigen? Zou zo maar kunnen.

Zoeken met indicatoren

GD — Sat, 24 Aug 2024 13:33:00 GMT

Van de herkomst van dit spaarvarken weet ik niks, behalve dat dollarteken. Uhm, dat is toch van de US, Amerika. Dus…?

Niks dus. Kan Amerikaans zijn, maar het dollarteken is niet exclusief voor de Verenigde Staten van Amerika. Voor de herkomst van het spaarvarken op basis van het dollarteken dat er op staat hebben we keuze uit en veelheid van landen die de Amerikaanse dollar (USD) als hun officiële munteenheid gebruiken en daarbij het dollarsymbool ($)hanteren. Zoals Ecuador, El Salvador, Marshall Eilanden, Micronesië, Palau, Timor-Leste, Zimbabwe, Britse Maagdeneilanden, Turks- en Caicoseilanden, Caribisch Nederland (Bonaire, Sint Eustatius en Saba).

Daarnaast zijn er ook landen die hun eigen dollar gebruiken en het dollarsymbool ($) hanteren, zoals: Australië (A$), Bahama's, Barbados, Bermuda, Canada ( $, C$, CAN$) Caymaneilanden, Fiji, Liberia (eigen dollar en de US dollar), Namibië (N$), Singapore (S$), Suriname (SRD).

Het enige dat ik zeker weet van dit fraaie grote spaarvarken is dat ik ‘m op 12 oktober 2024 kocht op de Franse eBay. Hij kostte € 15,- plus € 14 porto. Verder is hij 27 cm lang. En door mij gedateerd op ca 1940-1950. Op basis waarvan? Geen idee, eerlijk gezegd. Niet verder vertellen, dat tast mijn imago als spaarvarkens-expert aan….

Het dollarteken is de enige indicatie, hier met 2 verticale strepen. Vaker met 1 verticale streep. Geven die 2 strepen een indicatie? Ik vroeg het aan CoPilot (AI van Microsoft Edge) en kreeg het volgende antwoord: "Hoewel er geen officieel verschil is in betekenis tussen de dollartekens met één of twee strepen, kan het gebruik variëren afhankelijk van het land of de context. In sommige gevallen wordt het teken met twee strepen geassocieerd met de Amerikaanse dollar, terwijl andere landen de voorkeur geven aan één streep. Het gebruik van één of twee verticale strepen is ook vaak een kwestie van typografische stijl en ontwerpkeuze".
Maar al is deze info dan als een "strohalm" toch een voorzichtige conclusie: Zou het dan toch Amerikaans zijn dit spaarvarken?

Bretons spaarvarken

GD — Sun, 11 Aug 2024 09:18:00 GMT

Dit spaarvarken is een souvenir van Sainte-Anne d'Auray. Dat ligt op enkele kilometers van het mooie middeleeuwse stadje Auray en is een van de meest prestigieuze heiligdommen van Bretagne, vereerd door het bezoek van Paus Johannes Paulus II in september 1996. Het is ook lid van het netwerk van Franse Heiligdomssteden. Dat een pelgrimstadje souvenirs kent is duidelijk. Kijk maar naar Lourdes met z'n beeldjes en heilig water. Het is gesigneerd M en apart een E met een streep er onder. Zou best van een pottenbakker uit Auray kunnen zijn. Voor het "zelfde geld" eentje uit Quimper. Vooralsnog geen idee.

Souvenirs van Sainte-Anne d'Auray

Groot Workums type

GD — Sun, 30 Jun 2024 09:38:00 GMT

Dit spaarvarken is (net als de vele andere, maar kleinere die ik in mijn collectie heb) gemaakt van de roodbakkende Friese klei en werd na een droogperiode gebakken op ongeveer 1000 ℃. De kenmerkende ringeloor versiering van witbakkende gietklei werd vervolgens aangebracht met een koeienhoorn, waarvan de punt werd verwijderd. De koeienhoorn werd gevuld met vloeibare klei, die vervolgens met een vloeiende beweging werd aangebracht op het voorwerp. Die koeienhoorn is al lang vervangen door spuitmondjes (vergelijk de spuitzak van de banketbakker), maar de techniek blijft het zelfde. De patronen verschillen per spaarvarken, al komt de S-vorm wel vaak voor. Omdat van de grootste de ribbe niet doorloopt over de neus is hij wel een "Workums type", maar niet gemaakt in Workum ('theorie' van GD).

Frans met pompoen.

GD — Sun, 16 Jun 2024 09:38:00 GMT

Frans spaarvarken uit de periode 1875-1925, 18 cm hoog. Met een pompoen,

De pompoen wordt gezien als een symbool voor geluk en voorspoed en om negatieve energie weg te houden. Spiritueel gezien staat een pompoen voor overvloed, voorspoed, geluk en dankbaarheid. Het is een van de grote symbolen van de herfst en wordt geassocieerd met creativiteit en inzicht.

Steingut - steengoed

GD — Mon, 20 May 2024 09:33:00 GMT

Deze zijn van Reinhold & Co - Bünzlau; catalogusnr.: 453; 11 cm. Dat weet ik van een stukje van een cataloguspagina die ik kreeg van een Duitse collega verzamelaar. Ze zijn gemaakt van Steingut. En dat is speciaal. Bovendien zijn ze haarscherp uit de mal gekomen, waardoor de details goed zichtbaar zijn Steingut, wat is dat? In Duitsland hebben ze al meer dan 600 jaar ervaring met steengoed. Steingut keramiek is klei dat zo hoog is gestookt dat het volledig dicht is gesinterd. Het verschil tussen aardewerk en steingut of grès zit ’m vooral in de waterdichtheid. Steingut is echt waterdicht. Steingut- grès- stoneware: geen typisch Duitse uitvinding overigens.

James Kent (14)

GD — Fri, 10 May 2024 09:31:00 GMT

Wanneer is het genoeg? Als je alle varianten hebt? Maar hoe weet je dat? Vragen waar een verzamelaar wakker van kan liggen. Deze is van van James Kent, Old Foley (1897-2008). Een Engels spaarvarkentje van 11 cm lang. Uit ± 1950, maar de periode is lastig exact te bepalen. Gekocht in Zweden (via Tradera) vanwege het bijzondere aardbeien (Strawberry) motief.

HB Quimper

GD — Fri, 22 Mar 2024 10:29:00 GMT

Ze stonden beide op de Franse eBay voor niet al te veel geld. Gek genoeg werd er niet op geboden. Wat bij bestudering van de foto’s niet zo gek was, er zat nogal wat restauratiewerk aan vast. Na overleg met restaurateur Janke toch besloten ze te kopen en daar heb ik geen spijt van. Ze completeren mijn sub-collectie Quimper. De signatuur van H-B Quimper werd gebruikt tussen 1922-1968. Periode van deze: 1950-1968. Degene met het vrouwenhoofd heeft de naam MARCEL, de mannelijke variant de naam SOLANGE.

James Kent (13)

GD — Sat, 24 Feb 2024 10:27:00 GMT

Deze is van James Kent, Old Foley (1897-2008). Een Engels spaarvarkentje van 11 cm lang. Uit ± 1970, maar de periode is lastig exact te bepalen. Vonden de makers ook niet zo interessant. Ze hadden ook geen idee dat er verzamelaars waren die dat wel precies wilden weten. De transfer is gemaakt van een 19e eeuwse foto. We noemen dit een Chintz motief. In het Nederlands Sits. Sits is oorspronkelijk een hand beschilderd soort katoen dat vanaf de zeventiende eeuw werd ingevoerd uit Voor-Indië. Het bewerkelijke, dure sits kende allerlei toepassingen.

Meer van het zelfde?

GD — Sun, 18 Feb 2024 10:24:00 GMT

Natuurlijk had ik al veel van Kees van Moorsel. In de loop de jaren bijeen ‘gesprokkeld’. En ook eentje van de Stoomvaart Maatschappij Nederland (SMN). Deze met cartouche waarin de letters SMN is zeldzaam. En die hoort in mijn collectie. Lengte 15,5 cm. Ontwerp Kees van Moorsel van Pottenbakkerij ‘t Kalkoentje te Remmerden (nabij Rhenen, 1953-1967). De Stoomvaart Maatschappij ‘Nederland’ heeft bestaan tussen 1870 en 1970.

Oud gips uit Frankrijk

GD — Wed, 24 Jan 2024 10:15:00 GMT

Bij porseleinen spaarvarkens is dat niet te doen. Bij die van aardewerk vaak weer wel, maar dan is het probleem meestal de kleur van het glazuur en vooral de mate van glans.

Het zittende Franse spaarvarken in kwestie is gemaakt van gips en beschilderd. Zo’n restauratie is haalbaar. En nodig, kijk maar naar de foto’s. Onze Janke, van Janke-creatief doet dat professioneel. Er is nadien ‘geen barst’ meer van te zien.

Spaarvarken is uit de jaren 1950; hoog 15 cm en breed 18 cm.

VOOR RESTAURATIE

NA RESTAURATIE

Wat staat er?

GD — Sun, 21 Jan 2024 10:12:00 GMT

Onder dit spaarvarken van 18 cm lang staat de tekst: 33-c/314; “Cociera Lagoa Acores, pint a mao”. De cijfers duiden op het patroon van het spaarvarken en het nummer van de mal. De tekst is op Cociera na makkelijk te vertalen: Lagoa, Azoren. Handgeschilderd. Waarom Cociera niet? Dat betekent ‘jeuk’ en dat kan ik in dit verband niet plaatsen. Het kan zijn dat de pottenbakker wel goed was in zijn (haar?) vak, maar niet in taal. Dan is de optie Costiera (kust) heel waarschijnlijk.

Japanse import

GD — Fri, 19 Jan 2024 10:07:00 GMT

Japans spaarvarken. Als “bisquit” (1 x gebakken, ongeglazuurd) of voorzien van wit tinglazuur ingevoerd in Zweden en daar afgewerkt. Met transfers en hier en daar een streepje verf. Waarom gekocht? Vooral vanwege het ‘merk’ TERRA IMPORT. Terra in deze context is naar alle waarschijnlijkheid ontleend aan ‘terra sigillata’, een bijzonder type Romeins aardewerk. De term betekent letterlijk “gestempeld aardewerk.” En dat is het ook. Lengte 12,5 cm.

Spaarvarken gezocht

GD — Sat, 06 Jan 2024 15:34:00 GMT

Ik verkoop spaarvarkens in mijn eigen webshop:piggybankshop.nl. Hier kan je ze gewoon bestellen.

Als je moeite hebt met zoeken op Internet moet je de zoekvraag op bijvoorbeeld Google mogelijk beter formuleren. Bij alleen “Spaarvarken” kom je al een stukje verder. Als je door alle gesponsorde advertorials heen fietst komt je op mijn spaarvarken site https://spaarvarkens.piggybanks.nl/ waar boven aan op de eerste pagina een link staat naar de webshop.

Bij “Spaarvarken kopen” scroll je wederom langs alle sponsoring en kom je wat eerder op mijn spaarvarken site.

Op Marktplaats werkt dat ietsje anders. Daar zoek je op “spaarvarken” en ga je kijken naar “Het Verzamelloket”. Als je eerste item hebt gevonden druk je op die naam en je krijgt een lijst van alles wat ik op Marktplaats aanbied. Waaronder veel spaarvarkens. Maar het andere aanbod kan ook heel aantrekkelijk voor je zijn. Spaarvarkens verkopen doe ik omdat ik het leuk vind, niet om er echt aan te verdienen.

Ietsje complexer wordt het aanschaffen van een spaarvarken als je de grens oversteekt. United Kingdom (wij zeggen vaak Engeland, maar dat vinden de Schotten en de inwoners van Wales en Noord Ierland heel frustrerend) is sinds de Brexit niet meer leuk, ingewikkeld en duur (eBay.co.uk). Frankrijk heeft veel mooie spaarvarkens op eBay.fr. Zoek daar op “tirelire cochon”. Franse varkens betaal je met euro’s. En Zweden kan je in via Tradera.com en je zoekt daar op “spargris”. Zweedse varkens betaal je met Zweedse kronen. Voor het digitaal wisselen (wisselkoers gedoe) betaal je de bank ‘opcenten’.

Meer weten? Mail me met je vraag: gd@piggybanks.nl

Nog een van Albert Heijn

GD — Fri, 08 Dec 2023 11:49:00 GMT

AH spaarvarken: WIT, CRÈME. Na lang aarzelen, vanwege de schade, toch gekocht. Net als de gele heeft deze ten opzichte van de standaard mintgroene een groter lettertype en is het iets groter. Serie 15/16 uit 1938- begin 1939. Lengte 13,8 cm. Ik ben nu nog op zoek naar de kleuren: grasgroen, bruin en rood en zwart (maar dat is eigenlijk geen kleur…..).

Verpakken is een kunst.

GD — Thu, 23 Nov 2023 11:40:00 GMT

Uit boedel van 1250 spaarvarkens 8 gekocht voor € 15 (incl porto). 3 glazen (waaronder 1 Holmegaard) en 1 Van Moorsel kwamen heel aan. De rest was dermate amateuristisch verpakt dat er alleen maar scherven te zien waren. Jammer.

Tip: Als je keramiek verstuurd pak het voorwerp zelf dan goed in, maar nog belangrijker is dat er in de doos waarin het verstuurd wordt niets kan bewegen. Prop het helemaal vol met bijvoorbeeld oude kranten.

Kees van Moorsel. Variant op bekende blokjes motief. Lengte 14,5 cm. Deze aanvulling op mijn miniverzameling Van Moorsel was aanleiding om het geurvarken (999 geur) ook een echte plek in de collectie te geven.

Afwijkend zijn de bruine tinten die hier zijn toegepast. Bovendien is het geen spaarvarken, maar een geurvarken. Door de gaatjes werd kruidenpoeder of lavendelzaad gedaan, wat een lekkere geur af gaf. Periode? Geen idee eerlijk gezegd.

Zweedse Japanner (2)

GD — Mon, 23 Oct 2023 10:47:00 GMT

Export uit Japan, import in Zweden. Lengte 13,5 cm. Beschilderd en geglazuurd door AB WISKADALS FABRIK Borås (1926-1967 - Zweden). Lengte 13,5 cm.

Tsjechoslowaaks antiek (2)

GD — Wed, 18 Oct 2023 10:35:00 GMT

Mal nummer 8058 III. Liggende variant van 1258 en 616. Wit/ crème Lengte 14,5 cm. Antiek, periode 1900-1925.

Tsjechoslowaaks antiek (1)

GD — Tue, 17 Oct 2023 10:28:00 GMT

Mal nummer 6507-8. Witte/ crème variant van 616. Lengte 14,5 cm. Antiek, periode 1900-1925. Gerestaureerd aan beide oren.

Japanner in Zweden

GD — Sun, 17 Sep 2023 10:26:00 GMT

Gemaakt in Japan, geïmporteerd in Zweden. Lengte 15 cm. Al een eerder toegelicht, maar het kan geen kwaad om het nog eens te vertellen. Als er IMPORT staat on der keramiek, zoals bij dit spaarvarken dan ik het als bisquit (1x gebakken, niet geglazuurd) onbewerkt geëxporteerd, in dit geval naar Zweden. En daar is het afgewerkt: beschilderd en geglazuurd. Ik heb meerdere Japanse spaarvarkens die ik via Tradera (zeg maar de Zweedse eBay) in Zweden heb gekocht. De relatie Zweden-Japan met ik nog verder uitdiepen. Het neutrale Zweden verscheepte tijden WO-2 veel ijzererts naar Nazi-Duitsland en wellicht via die connectie ook naar Japan?

Onooglijk spaarvarkentje

GD — Fri, 08 Sep 2023 09:29:00 GMT

Het onooglijke spaarvarkentje uit ± 1850 krijgt eindelijk de plaats die het verdient bij Goudse spaarvarkens op de website. Ik kocht het vele jaren geleden op de Koninginnemarkt (1977?) in mijn woonplaats Krimpen aan de Lek voor ƒ 2,50. Het is ontegenzeggelijk antiek en moet/ mag volgens kenners van keramiek nadrukkelijk niet gerestaureerd worden.

Heel bijzonder!

GD — Wed, 06 Sep 2023 09:24:00 GMT

Dit is UNIEK. Dit porseleinen spaarpot in de vorm van drie spaarvarkens, ontwerp Jurgen Bey ca. 2000, in beperkte oplage gemaakt door Koninklijke Tichelaar / Makkum. Gestempeld: merk Makkum & JR Bey. Hoogte 16 cm, breedte 18,5 cm, diepte 6 cm. Ik heb vele jaren gewacht voor ik er een te pakken kon krijgen. Deze ging weg voor een aantrekkelijke prijs omdat de voorpoten van het staande spaarvarken waren beschadigd. Maar gelukkig heeft Janke (van janke-creatief.nl) ze kunnen herstellen. Het probleem was niet het repareren, maar de juiste kleur wit vinden. Want wit is niet gewoon maar wit, net als dat voor zwart geldt.

Merken zijn belangrijk

GD — Sun, 03 Sep 2023 09:22:00 GMT

Een derde groot spaarvarken van het merk “Városlödi Majolika 1830 Hungary". Lengte 23,5 cm. Mede gekocht omdat het merk op dit varken nu eens duidelijk leesbaar is.

Via, via: Femia

GD — Thu, 31 Aug 2023 09:18:00 GMT

Afwijkende neus, maar verder qua vorm (mogelijk, op basis van de andere die ik in de collectie heb) van Plateelbakkerij Flora, Gouda. Lengte 19 cm. Het was een verjaardagsgift voor Femia toen ze 10 werd. Periode ca. 1950.

Mevrouw Femia is inmiddels 80 jaar en schonk mij dit spaarvarken via een bevriende relatie. Even een weetje: Femia is een Griekse naam voor meisjes. De betekenis is `helder, lichtend`. De naam Femia wordt -voor zover bekend- alleen gegeven aan Nederlandse en Vlaamse meisjes.

Weer een souvenir!

GD — Fri, 11 Aug 2023 09:16:00 GMT

Souvenir uit Leon (Noord Spanje). Van dit type heb ik er vele, met name van de Spaanse eilanden. Maar deze moderne variant met rode oortjes mocht in de collectie niet ontbreken vond dochter Sandra. Lengte 11,5 cm.

Deense spaarvarkens

GD — Tue, 01 Aug 2023 09:13:00 GMT

Een collega van de Spardosensammler (Duitse vereniging van spaarpotten verzamelaars) moest vanwege verhuizing haar spaarpotten opruimen. Uit een enorme verzameling (11 grote vitrinekasten vol) kocht ik 2 mooie Deense spaarvarkens.

Knabstrup Keramik, Denemarken. Periode 1950 – 1980. Lengte 18 cm.

Volgens experts is dit een remake van een 19e eeuws model met aangepaste kleuren. Periode 1900-1930. Lengte 21,5 cm. Mogelijk Deens.

Russisch spaarvarken

GD — Sat, 03 Jun 2023 09:06:00 GMT

Dit Russische spaarvarken is door Svetlana voor mij in Moskou gekocht. Het is gemaakt door KONOKOVO Faience op basis van de oorspronkelijke mal uit de USSR tijd (gebruikt van 1962-1974). Lengte 20,5 cm. Onderdeel van een servies, of liever gezegd het décor van het servies is ook voor het spaarvarken gebruikt.
Veel spaarvarkens uit Rusland heb ik niet, en dat is verklaarbaar. Voorheen wist ik er niet zo veel van, maar het blijkt dat ze een rijke keramiek cultuur hadden Vergelijkbaar met Meissen die o.m. produceerde voor de keizers van Duitsland, werd in Rusland voor de Tsaar en alles wat zich in die kringen bewoog geproduceerd. Nu zal de tsaar niet direct een spaarvarken bestellen, maar die zijn er (ook tegenwoordig) toch vele. Hopelijk komt er een tijd dat ik ze weer gewoon (online) kan bestellen.

Deens spaarvarken met opschrift

GD — Sat, 20 May 2023 08:22:00 GMT

Dit kleine spaarvarken (lengte 12 cm) kostte me qua 'provenance' wat hoofdbrekens. Dat het van Hegnetslund Lervarefabrik (1892-1991) was, leek gezien het merk op de buik, duidelijk.

Maar wat betekende: "Til nóset vi fare - derfore vi spare". De digitale woordenboeken gaven alle een andere uitleg, dus daar werd ik niet wijzer van. Door dit op Facebook aan de orde te stellen kwam ik er achter dat Nóset de naam is van heen groot strandpaviljoen bij Ebeltoft, genaamd Nóset Strandgaarden. De vertaling van het randschrift is dientengevolge "We sparen om naar Nóset te gaan" [feesten]. Periode 1950-1960. Het management van Nóset bevestigde dat dit indertijd een souvenir was. Je kon dan laten zien dat je daar (net als vele generaties voor jou) geweest was. Een 'conversation piece' dus om het in goed Nederlands uit te drukken.

Zweeds spaarvarken 2

GD — Sat, 20 May 2023 08:09:00 GMT

In mijn eerdere blog schreef ik al over mijn fascinatie voor ‘provenance’. Alles willen weten van de herkomst van mijn verzameling ouderwetse spaarvarkens. Je las daar over een onleesbare handtekening van de pottenbakker en dat het spaarvarken waar ik mee bezig was van Skansens Krukmakeri kwam.
Nog geen maand later kocht ik dit spaarvarken in Zweden (via Tradera.com) met een wel heel duidelijke signatuur. En een leesbare handtekening. Dat wil zeggen als je weet welke naam er bij hoort (als je begrijpt wat ik bedoel).

Ik had een namenlijst (signaturer.se) van alle Zweedse pottenbakkers gekregen en daarin net zo lang gezocht tot ik een match had. De pottenbakker is Kai Krebs een zelfstandige pottenbakker die na zijn opleiding van 1956 tot 1962 in de Krukmakeriet van Skansen werkte. Voor beide spaarvarkens uit het Zweedse Skansen (openluchtmuseum bij Stockholm) is mijn zoektocht nu voorbij. Ze zijn uit de periode 1956 – 1962. Gemaakt door Kai Krebs in Skansens Krukmakeri. Lengte 13,5 cm.

Dit was best een uitdagende zoektocht, waar ik met hulp van de PR afdeling van het Skansen Openluchtmuseum zelf niet uit was gekomen. De lijst met handtekeningen is ook nuttig voor mijn andere Zweedse spaarvarkens.

Zweeds spaarvarken 1

GD — Fri, 28 Apr 2023 08:06:00 GMT

Ik vind het altijd fijn als er een merk onder een spaarvarken staat. Dat is van belang voor de (wat “wij kenners” noemen) de “provenance”. Je mag ook “herkomst zeggen. Lastig wordt het evenwel als dat merk bijna onleesbaar is. Onder het spaarvarken dat ik hier laat zien staat een onleesbare handtekening en in hoofdletters in de klei geponst SKAN***. De sterretje”s staan voor onleesbaar. Het spaarvarkens is gekocht op de Zweedse veilingsite Tradera.com waardoor de kans groot is dat het spaarvarken ook daar zijn roots heeft. Na veel zoeken blijkt SKAN te herleiden tot SKANSEN, wat een groot openluchtmuseum is nabij Stockholm. Daar wordt het erfgoed en het oude Zweedse vakmanschap gekoesterd en wat het vakmanschap betreft ook werkelijk uitgevoerd. Zo is was er een Skansens Krukmakeri – Kulturhantverk Anderson & Lilljeqvist AB. (Krukmakeri = Pottenbakkerij). Maar dat had je natuurlijk zelf al vertaald. De pottenbakkersactiviteiten begonnen in 1948, waarmee de leeftijd van het varken ook is te begrenzen. Qua kleur valt op dat het spaarvarken niet rood is (de traditionele Zweedse kleur) maar daarentegen toch wel een rode buik heeft. Lengte 15 cm. En de handtekening? Vooralsnog onleesbaar, maar ik heb inmiddels een lijst gekregen van alle pottenbakkers die vanaf 1948 in Skansen hebben gewerkt. Dus wie weet kom ik daar achter.

Verzenden uit het buitenland is duur

GD — Tue, 11 Apr 2023 08:17:00 GMT

Op de foto zie je een oud gipsen spaarvarken van BOUCHERIE A. DOUVILLEZ in CONCHY LES POTS (Frankrijk). Periode 1950-1960. Hoogte 19 cm. Aankoop via eBay.fr. Verzending via Mondial Relay.

Mondial Relay (MR) is een in Frankrijk gevestigd internationaal pakketbezorg bedrijf, opgericht in 1997. Het bedrijf exploiteert 4 hubs in Frankrijk en nog eens 6 in het buitenland, waaronder Hermes in Zwolle. En wordt verschillend gedacht over MR, maar als je de postcodes goed opgeeft gaat het goed en goedkoop zeker met pakketten van en naar Frankrijk en België. Normaal kost en spaarvarken verzenden uit Frankrijk zo'n € 18 - 20,-. Met MR is dat € 7,-!

Spaarpot of beursje?

GD — Wed, 01 Mar 2023 09:02:00 GMT

Is dit een spaarvarken? Goeie vraag. Een portemonnaie (tegenwoordig mag je ook portemonnee schrijven) met een varkentje er in. Heel klein formaat: hoog 7 en breed/lang (net hoe je het beschouwt) 9 cm. Ik heb een serie van deze spaarpotjes. Kijk maar op mijn site. Hoe oud? Dit is een typisch voorbeeld van een souvenir uit de jaren 1920-1930. Omdat bij deze souvenirs vaak een ansichtkaart afbeelding als transfer (onder het glazuur) werd gebruikt is de datering niet zo moeilijk als je tenminste de juiste ansichtkaart (met poststempel) kunt vinden op internet. Rest nog te vermelden dat deze in Frankrijk is geïmporteerd als in Duitsland gemaakt halfproduct. Hûh? Het keramieken spaarpotje ging als bisquit (1x gebakken, niet geglazuurd) de grens over en werd in Frankrijk afgewerkt. De (voormalige mondaine) badplaats Houlgate ligt in Normandië.

Ansichtkaarten

GD — Thu, 02 Feb 2023 08:56:00 GMT

Links zie je een kaart uit 1905 toen spaarvarkens nog meetelden en kinderen nog geleerd werd te sparen. Het spaarvarken is het symbool voor geluk, net als de hoefijzers op het behang. En op het spaarvarken, naast het klavertje 4.Meer symboliek kan ik niet ontdekken op deze kaart uit Zwitserland. Leuk…….

Rechts ook symboliek op een Zweedse Nieuwjaarskaart. Kabouters (gnomen) spelen een rol, net als het engeltje. Een oude kaart, maar de datering is niet meer te achterhalen.

KRO spaarvarken

GD — Mon, 31 Oct 2022 16:45:00 GMT

Uniek Gouds spaarvarken van de KRO en de Berend Boudewijn Kwis (afgekort: De BB-Kwis), dat door de KRO op zaterdagavond eens per maand op de Nederlandse televisie werd uitgezonden. De eerste aflevering was op 30 oktober 1971 en de kwis liep in totaal drie seizoenen tot 1974. Maker: Marjo Keramiek Gouda (1953-1983).

Uiteraad nagevraagd bij KRO_NCRV of ze nog wat wisten van dit spaarvarken. Maar de mensen van het BB programma waren niet meer in dienst en een archief terzake was ook afwezig. Bij het instituut voor Beeld en Geluid in Hilverseum kinden ze me ook neit verder helpen.

Toch nog een pottenbakkers spaarvarken

GD — Sun, 17 Jul 2022 15:39:00 GMT

Tegenwoordig wil ik eigenlijk geen pottenbakkers spaarvarkens meer voor mijn verzameling, maar deze was zo leuk dat ik ‘m niet kon laten staan. Het spaarvarken is van Hyllested Keramik Denemarken. Ontwerp Holger Jensen 1982. Lengte 16 cm.

Een spaarvarken van een varkensfokker

GD — Sat, 18 Jun 2022 14:24:00 GMT

Het spaarvarken is gemaakt door Facïence JODRA te Martres Tolosane (onder Toulouse, ZW Frankrijk). “Elevage de Bourdoue”: betekent zoveel als "Fokkerij in de streek Bourdoue". Henri Latour uit Cazères is de fokker van bijna vergeten varkensrassen, zoals de Noir (zwarte) de Bigorre. Het spaarvarken is van 2009-2010. Lengte 21 cm.
Een spaarvarken als reclame voor varkens. Uniek? Nee, de slager doet het ook (heb ik ook voorbeelden van), maar wel leuk!

Spaarvarkens met klompvoetjes

GD — Mon, 06 Jun 2022 14:17:00 GMT

Als je een spaarvarken maakt in een mal dan moet je de natte huid van klei ook makkelijk kunnen lossen. Dat gaat lastig met pootjes en oren er aan. Laat staan een staart. Die worden dan vaak op de nog niet gebakken bisquit vorm (wat uit de mal komt) gezet. Dat is arbeidsintensief en duur. Daar hebben ze in de jaren 1950-1960 (of misschien al wel eerder?) In Engeland wat op bedacht: door van de pootjes een blokje te maken, soort van klompvoetjes dus. En als je er een sleufje in kerft lijkt het nog wat. Van die varkentjes heb ik er nu 3 specifiek Engelse. Lengte 11 cm (klein dus).

Een rare spaarpot

GD — Sun, 05 Dec 2021 15:10:00 GMT

Deze heeft geen collectienummer. Made in China. Het spaarvarken heet HENRY en de neus kan er af. Voor mijn collectie een (over de?) grensgeval, maar wel een leuke vondst die je in Nederland bij de HEMA kunt kopen. Lengte 17 cm. De stopcontact neus is net echt. Zie die van het echte varken in het midden op de foto. Een lekkernij in Azië overigens.

Spaar-aap

GD — Wed, 01 Dec 2021 14:59:00 GMT

In een collectie spaarvarkens, die ik eind 2021 opkocht , trof ik onderin de in kranten verpakte spaarvarkens een spaar-aap. Tenminste ik denk dat het een aap is, en ander beest (leeuw?) zou ook nog kunnen. Is er iemand die zo'n spaarpot al eens eerder gezien heeft en weet waar deze vandaan komt? Ik heb zelf het vermoeden dat dat wel eens Indonesië kan zijn (Bali of Oost Java). Lengte 17 cm, breedte en hoogte 11 cm. Een zware pot......

Geen idee

GD — Fri, 12 Nov 2021 10:50:00 GMT

Geen idee van de herkomst. ook geen enkele indicatie. Lengte 13,5 cm.

Opvallend

GD — Fri, 12 Nov 2021 10:43:00 GMT

De linker is mijn collectienummer 1194. Met een Juliana dubbeltje op de neus (lengte 12 cm). De vorm is dezelfde als van een spaarvarken uit 1957 dat ik sinds 1997 heb (nr. 235 uit België, 11 cm). En ook gelijkvormig aan 1087, aangekocht eind 2019 (11,5 cm, van Wil Gerrits van poppenstudio Hatertse Heide in Nijmegen).

Paar compleet

GD — Fri, 05 Nov 2021 09:40:00 GMT

Het ‘paar’ is eindelijk compleet. Een bijzondere uitgave van Henriot Quimper. De vrouw had ik al in januari 2016, de man scoorde ik eind augustus 2021. Beide op eBay.fr en voor (voor dit type oude spaarvarken) redelijke prijzen.
Periode 1922-1968. 17,5 cm. Mal 96.

Bedriegertjes

GD — Thu, 04 Nov 2021 15:46:00 GMT

Gekocht op Marktplaats voor € 15,-. Dit is een souvenir van DE BEDRIEGERTJES in ROOSENDAAL. Moet zijn op Landgoed/ Kasteel Rosendael en overigens is de plaatsnaam sinds 1933 gewijzigd in Rozendaal. Het spaarvarken (12 cm) hoort in serie 217 (in 1997 voor ƒ 40 = € 18,15) gekocht) en 242 (in 1997 voor ƒ 1,- ). Alle drie spaarvarkens komen uit de periode 1921-1935.

De Bedriegertjes is de naam van een fonteinvloer als onderdeel van een schelpengalerij in het landschapspark van Kasteel Rosendael in de Gelderse gemeente Rozendaal, aangelegd rond 1732 onder architectuur van Daniel Marot.

Vraagteken blijft

GD — Thu, 04 Nov 2021 11:32:00 GMT

Ze staan al jaren op mijn lijst van nog te identificeren spaarvarkens. En nog steeds de herkomst niet zeker, mogelijk Nederland. Wel, dank zij een recente vondst, een eerste indicatie van een pottenbakker: AM. Van links naar rechts, 15,5, 14,0 en 13,0 cm. Zou het niet mooi zijn als die pottenbakker (of zijn famiie of relaties?) zich bekend zou kunnen maken?

Op verkeerde been? (6)

GD — Thu, 04 Nov 2021 11:18:00 GMT

In een recent aangekochte serie spaarvarkens zat een "Scheurich" zonder dop en met gat. Waardeloos aanvankelijk, maar wel mooi als vergelijkingsmateriaal met mijn nummer 49. Ik ga daarom even verder met mijn blog van 17 augustus. Links (de gele) een echte Scheurich, de beige met nummer 791 zit in mijn verzameling en de rechter is het spaarvarken waar het om gaat. Maar er is meer.....

Op de foto's kan je 3 dingen duidelijk zien:

1. Als het spaarvarken dicht moet zijn (mijn nr. 49, mal 791) dan dienen de gaten in de poten (bij deze) om het slip uit de mal (en het varken) te laten lopen. Wordt er een dop geplaatst dan dient het gat voor de dop daarvoor en kunnen de poten dicht gemaakt worden of blijven.

2. Het lijkt er op dat er een kleinere variant bestaat, of het zou moeten zijn dat een ander bakproces meer krimp veroorzaakt. Het rechter exemplaar is slanker, korter en heeft geen mal nummer.

3. Het gele exemplaar is van Scheurich en heeft malnummer 792. Ook hier dichte poten, en ruimte rond het slot om het malnummer en West-Germany te vermelden. Dus meer ruimte dan bij de kleine beige op de foto's. Ergo: Er bestaat een kleinere variant (logisch, want je hebt 'm). Maar de vraag is of dit een toevalstreffer is en of dit 'waardeloze' spaarvarken er ook als authentiek ouderwets dicht spaarvarken is? En of die dan ook van Scheurich is.....?

Op verkeerde been? (5)

GD — Tue, 17 Aug 2021 11:12:00 GMT

Voorbeeld 5

Deze spaarvarkens (origineel, zonder gat, dop of slot – anders zaten ze niet in mijn collectie) stonden jarenlang op de website als Nederlands, weliswaar met twijfel. Inmiddels is mij duidelijk dat ze in Duitsland gemaakt zijn. Ze zijn van de jaren 1950-60 en hebben malnummer 791. De nieuwere (vanaf de jaren 1970) met gat of slot zijn van Scheurich en hebben nummer 792. Mijn spaarvarkens zijn derhalve verplaatst op de site naar de rubriek DUITSLAND.

Hier een voorbeeld van een spaarvarken uit mal 792 van Scheurich met slot.

Op verkeerde been? (4)

GD — Tue, 17 Aug 2021 10:42:00 GMT

Voorbeeld 4

Dit is op z’n minst merkwaardig. Ontdekt op Tradera (Zweden). Een (schaamteloze?) kopie?. Links een originele van TTTeplice (Tsjechoslowakije) en rechts een (de foto trof ik aan op het Zweedse Tradera) met het merk ‘Deutschland’. Deze is in ieder geval van vóór 1945, dat kunnen we dan weer wel concluderen. Is dit plagiaat, inbreuk op copyright? Is het merk geregistreerd, dan mag je dat merk niet zo maar overal op plakken. Dat is hier niet het geval. Is de vorm geregistreerd? Nee, bijna nooit. Het meest logische is dan de mal te kopen en er een eigen merk op te zetten, zoals hier.

Op verkeerde been? (3)

GD — Tue, 17 Aug 2021 10:39:00 GMT

Voorbeeld 3

De Hongaars Roemeense spaarvarkens met “bloemetjes” zijn moeilijk te identificeren. Meestal staat er alleen een schilderteken (nummer) onder. En soms een een merk of er zit nog een sticker op, zoals bij deze. En dat weet je dat dit spaarvarken van van Hongaars volksaardewerk is uit de periode 1953-1992, uitgegeven onder auspiciën van NEPI IPARMUVEZETI TANACS (1953-1992); Folk Applied Arts Council, Raad voor toegepaste volkskunst. Eerlijk gezegd weet ik nu nog niet wie het gemaakt heeft, maar de provenance begint vorm te krijgen. Als je begrijpt wat ik bedoel. Lengte 13,5 cm.

Op verkeerde been? (2)

GD — Tue, 17 Aug 2021 10:35:00 GMT

Voorbeeld 2

Ht gaat om mijn collectienummers 1187 en 870 (een 'echte" met merk): Hier zie een voorbeeld van een kopie. Of is het een B-merk van Lichte Porzellan GmbH, Lichte (Thüringen)?. De roze is identiek aan nummer 870 (de min of meer gele op de foto) , waar wel een merk onder staat.

Op verkeerde been? (1)

GD — Tue, 17 Aug 2021 10:29:00 GMT

Een eerste voorbeeld:

Hier is het merk, dat er wel op zit, onleesbaar. Links mijn spaarvarken met collectienummer 865. Ik heb deze met een vraagteken als Pools aangemerkt. De rechter is een afbeelding uit een veiling box (ebay.com – Saint Petersburg, Florida, USA) met Russisch porselein. Het kan dus best zo zijn dat mijn spaarvarken 865 Russisch is, maar Pools blijft voor mij nog steeds een goede optie. Want de verkoper op eBay kan het ook mis hebben.

UPDATE: Het bleef lang puzzelen met de herkomst dit spaarvarken. Was dit nou Pools of Russisch?

Eind juli 2022 kreeg ik van een Russische verzamelaar de oplossing. Russisch, van het merk GZHEL. De naam waaronder oorspronkelijk volksaardewerk, met veelal het roosje van Gzhel, wordt (of werd?) geproduceerd. rechts onder zie je het stempel CCCP, wat duidt op de periode vóór 1992. Links is het stempel helaas onleesbaar, mogelijk staat er "gemaakt in de Russische Federatie".

Corona lockdown

GD — Thu, 15 Apr 2021 08:58:00 GMT

Even geen blog. Alles ligt stil vanwege het vermaledijde Cofid-19 virus en de varianten (en die nog gaan komen). De spaarvarkens mankeert niets, maar van aanwas is nauwelijks sprake. Je zou verwachten dat verzamelaars die toch aan huis gekluisterd zijn', hun collectie wel een kritisch zouden bekijken, of dat ze het afstoffen zat zouden zijn en (dus) gaan verkopen. Maar nee, zelfs een terugloop van advertenties op Marktplaats en eBay als het gaat om ouderwetse spaarvarkens. Maar we komen zeker terug met onze weetjes over spaarvarkens. Als we gevaccineerd zijn………..

Gezocht AH spaarvarken

GD — Tue, 26 Jan 2021 12:02:00 GMT

En de gele heb ik inmiddels ook. Maar als je andere kleuren hebt, of iemand weet die ze heeft...?

Piggybank Facts

GD — Tue, 26 Jan 2021 11:58:00 GMT

Sinds enige tijd heb ik een nieuwe site met spaarvarken- en spaarpotten-weetjes. Ik vind het zelf de leukste site sinds tijden over dit onderwerp. Kijk er ook maar eens op.

Nep SylvaC?

GD — Mon, 28 Sep 2020 10:43:00 GMT

Nep, namaak of handel?

Shaw & Copestake Ltd, de fabrikant van de iconische zwarte SylvaC spaarvarkens hield in 1982 op te bestaan. Een management buy-out was geen lang leven beschoren. SylvaC had de malnummers in de spaarvarkens staan. Hoe hoger het nummer hoe jonger het spaarvarken. En waar ik zeg ‘spaarvarken’ moet ik wel aangeven dat er nog vel andere dierfiguren en andere keramische producten gemaakt werden, ook genummerd. Zijn de SylvaC producten nagemaakt? Ja. De vraag is of dat vóór 1982 was of daarna. Ik neig tot het laatste en veronderstel dat de inventaris van Shaw & Copestake Ltd is verkocht, inclusief de mallen. Overigens werden de gipsen mallen vaak stukgeslagen als ze versleten waren en mogelijk ook bij opheffing. Hoe het zij: Ik heb 3 spaarvarkens die alle kenmerken van hun SylvaC ‘collega’s’ hebben, zij het dat de maten een klein beetje afwijken. Wat korter en wat lager, maar dat kan aan de gebruikte klei en het bakproces liggen (krimp). Twee van die spaarvarkens zijn van Royal Norfolk China, Norwich en één is waarschijnlijk ook van hen, maar afgewerkt door Highland Arts – Scotland met de Schotse distel. De 3 ‘namaken’ hebben geen malnummer. Er is dus geen sprake van valse SylvaC of andere nep. Gewoon handel…………..

Reclame van Gist-Brocades

GD — Sun, 20 Sep 2020 09:16:00 GMT

Dit Delfts blauw spaarvarkentje is gebruikt door Gist-Brocades om het middel Natuphos te promoten. Gist Brocades zit in Delft en het middel is een enzym voor dierenvoeding. Vandaar dat de keuze voor een spaarvarken logisch lijkt. In 1991 werd Natuphos door Gist Brocades geïntroduceerd op de Nederlandse markt. Natuphos® helpt dieren hun voer efficiënter te verteren. Dit draagt bij aan duurzamer voer, helpt waterverontreiniging te verminderen en beschermt het milieu (info BASF). Aangenomen dat het spaarvarken vanaf de introductie beschikbaar was geeft dat de datering 1991. Lengte 10,5 cm.

Souvenir

GD — Mon, 20 Jul 2020 10:16:00 GMT

Een klein spaarvarken (lengte 10 cm) met tussen de voorpoten en zakje met gouden dukaten, of ene gouden zakje met dukaten. Een aanwinst voor mijn souvenir-spaarvarken verzameling. Maar ik had er al een. Ja, die was van de Noordhavenpoort in Zierikzee en de "nieuwe" is anders. Van Wassenaar. Je ziet het voormalige complex van restaurant Duinoord, min of meer een strandtent, inde jaren 1920-1930. Bij de souvenirs plaats ik vaak, als ik een gelijkende kan vinden, een ansichtkaart uit dezelfde periode (zie Collectie 1 > Bijzondere spaarvarkens > souvenirs).

Revol - restauratie

GD — Mon, 20 Jul 2020 10:12:00 GMT

Van boven naar beneden:

Zo tref je ze aan, als er al een te koop wordt aangeboden, zonder pinakel op de helm, een Pruisische Pickelhaube.
Met een klein beetje DAS klei, veel geduld en vakmanschap (van echtgenote Janke) wordt de ‘ruwe’ vorm van de pinakel op de helm geplaatst en enkele dragen te drogen gezet. Daarna schuren en bijwerken.
Weer schuren en dan schilderen. Eerst met een mengsel van zilver- en goudkleur. Dan een dag laten opdrogen en verder verouderen met een groenige tint. Het resultaat is verbluffend! Dit zeldzame spaarvarkens is daarmee weer in (en mèt) ere hersteld.

Revol, Saint Uze

GD — Mon, 20 Jul 2020 10:08:00 GMT

2 zeldzame spaarvarkens van ‘Revol Porcelain’/ Maison Revol, Les établissements Gustave Revol; Père et fils. Art Deco, période ± 1920-1939. De helm van 1166 is een Pruisische Pickelhaube. Hij is door Janke vakkundig gerestaureerd.

Waarom een Franse firma een spaarvarkens maakte met een Duitse helm, na de Eerste Wereldoorlog is niet duidelijk. Uit commerciële overwegingen wellicht, voor de Duitse ex militairen (of nabestaanden) die met hun familie de slagvelden kwamen bezoeken?

1167: Revol noemde het in de Catalogus (uit de Art Deco periode) zelf een “porc habillé” (gekleed varken). De hogere klassen gebruikten een parasol/paraplu als statussymbool. Aan een witte huid kon men zien dat men niet buiten hoefde te werken. Dat wordt bij dit spaarvarken met de paraplu bedoeld.

Jan Plichta Londen

GD — Sat, 25 Apr 2020 09:35:00 GMT

Spaarvarken van Wemyss Ware

Jan Plichta was een Tsjechische immigrant en groothandelaar die in Londen woonde en werkte. Hij heeft nooit aardewerk vervaardigd of gedecoreerd, maar hij kocht ongemerkt Wemyss Ware in bulk bij Bovey en liet deze voorraad voorzien van een van de merken ‘Plichta’, ‘Plichta, Londen, Engeland’ of ‘Plichta, Londen, Made in England’, gestempeld onder het glazuur.

Bovey Pottery, Wemyss, Elton Pottery en Thomas Mayer zijn allemaal aardewerkfabrikanten van de periode 1930 tot eind jaren 50 die aardewerk maakten voor Jan Plichta. Halverwege de jaren vijftig verdwijnt Jan Plichta uit de archieven.

Delftse spaarpotten

GD — Mon, 20 Apr 2020 07:12:00 GMT

Delftse spaarpotten uit eind 18e eeuw

Het Kunstmuseum Den Haag (voormalige Gemeentemuseum) heeft een van de grootste en belangrijkste privéverzamelingen Delfts aardewerk ter wereld in langdurig bruikleen gekregen: De Lavino Collectie, van de in 2005 overleden staalindustrieel Meijer Lavino. Deze unieke verzameling bevat bijna het gehele assortiment van de Delftse plateelbakkers uit de periode 1660-1820. En ook 4 spaarpotten uit het eind van de 18e eeuw. Waaronder een spaarvarken, nou ja varken… het lijkt wel een muis. De andere 3 zijn zogenaamde tirelires. Schitterend. Wat een verzameling.

David T. Sharp, Rye

GD — Sun, 29 Mar 2020 12:43:00 GMT

Tijdens een zomervakantie bezocht David Sharp het charmante stadje Rye, net over de grens met Kent in Sussex. Hij zag de Rye Pottery en zijn interesse in keramiek was geboren. In 1947 werd hij de eerste leerling van Rye Pottery. De David Sharp Pottery begon in 1964 met het produceren van atelier-aardewerk schuin tegenover de Rye Pottery. Na die begintijd begon hij met het maken van dierenfiguren en zijn beroemde naamplaten. In 1974 kreeg hij van Bayer, het chemiebedrijf, de opdracht om een schaap te maken dat ze aan hun agrarische klanten konden geven. Deze opdracht werd gedurende enkele jaren jaarlijks herhaald en het type dier (en de beoogde klant) veranderde telkens. Een spaarvarken in deze serie is mij niet bekend, ik zag wel een spaarschaap (zie foto).
De inzinking van de vastgoedmarkt begin jaren negentig zorgde voor een daling van de verkoop van naamplaten. David ging terug naar het maken van meer individueel atelieraardewerk en produceerde tot zijn dood in 1993 prachtig werk.

Souvenir van een pomphuis

GD — Sat, 21 Mar 2020 12:41:00 GMT

[link:1] [/link:1]

Een simpel spaarvarkentje uit de jaren 1930.

Als je zoekt, en met een beetje inlevingsvermogen, vindt je een heel verhaal verpakt in dit stukje fraai aardewerk.

Een souvenir koop je omdat je ergens bent geweest. Als herinnering of als gespreksonderwerp, voor als je weer ‘thuis’ bent. Als je in 1931-1941 naar het Domela Nieuwenhuis Vakantie Oord ging, of naar het kinderkamp in Beekbergen behoorde je vast tot de aanhangers van het gedachtegoed van Domela Nieuwenhuis (1846-1919). Die vooral in Friesland veel aanhang had, zoals de opoe van Janke (mijn partner, kameraad, echtgenote). Die opoe heette ook Janke, maar dat terzijde. Als je al geld had nam je een souvenir mee. Maar waarom van een POMPHUIS van de waterleiding? Hadden vakantievierders of hun nazaten daar een bijzondere herinnering aan? Op internet is vrijwel niets te vinden van het FDN oord in Beekbergen, maar een mogelijke verklaring is dat het pomphuis van de waterleiding drinkwater in het kamp bracht. Zuiver Veluws water. Dat was goed voor de gezondheid en paste in de toenmalige reinheidsfilosofie (van lichaam en geest).

In Beekbergen waren voor de 2e wereldoorlog overigens veel vakantieparken voor arbeiders en hun gezinnen, zoals het Troelstra oord. In die oorlogsperiode (en daarvoor al) werden de “arbeiders-vakantieoorden” overgenomen door de NSB. En de leuke herinneringen die de vakantievierders van daarvoor hadden werden verdrongen door zaken die men na de oorlog liever wilde vergeten. Vandaar wellicht de weinige info op het internet? We zullen het nooit weten.

S.P. Meijer, Pottenbakker

GD — Tue, 17 Mar 2020 16:12:00 GMT

Ineens was ik er weer. Bij de Groninger Pottenbakker S.P. Meijer in de Kijk in ‘t Jatstraat. Het zal zo 1975 -1976 geweest zijn dat ik op mijn ronde langs de plaatselijke aannemers-vakopleidingen in Groningen “rond zwierf”. En in de kelderruimte (want dat zie je duidelijk op de foto) S.P. Meijer zelf ontmoette. Die ik mij herinner als een statige oude man met een lange baard en lang haar. “Pottenbakken? Ik heb het vak nog aan Rintje de Boer (uit Workum) geleerd”, vertelde hij. Dan zullen mijn aankopen bij Meijer van zijn nadagen geweest zijn, want fraai zijn ze niet en de onderste mist zelfs een knoopstaartje. Duur zullen ze niet geweest zijn, anders had ik ze nooit gekocht. De bovenste was de 2e geëngobeerde uit mijn collectie die toen nog geen 70 spaarvarkens groot was. Lang geleden……..

Info over merken is zoekwerk

GD — Sun, 08 Mar 2020 17:09:00 GMT

Informatie over merken ligt op het internet niet op het opscheppen. En al helemaal niet van spaarvarkens. Dus ben ik altijd verheugd als ik weer een klein stukje vindt waarmee ik mijn eigen info kan aanvullen, zoals in dit geval de sticker van Fairy Lite. Je ziet een Japans spaarvarkentje overigens.

Sylvac en de Ierse klanten

GD — Sun, 08 Mar 2020 17:07:00 GMT

SylvaC, de Engelse pottery van de black pig, maakt leuke spaarvarkens maar maakt zich hier met een ‘jantje van leiden” van af door op de gewone zwarte een sticker van de Ierse shamrock te plakken. Geef me dan maar de fraaie groene, dat is tenminste een echt souvenir van dit groene eiland. Deze zwarte heb ik overigens niet in de collectie.

Harris

GD — Sun, 08 Mar 2020 17:05:00 GMT

Het linker roze spaarvarkens kocht ik op 10 juni 2009 op de car boot in Corbridge (Northumberland) voor £ 2,-. Sindsdien heb ik gezocht naar de rechter uitvoering (ook 12 cm hoog) met reclame voor slager Harris, maar nooit kunnen vinden. Ik moet het helaas met de foto doen, maar wie weet ……. Ook leuk te weten (vind ik althans) dat er een witte variant bestaat.

Indentificeren

GD — Wed, 04 Mar 2020 10:08:00 GMT

De bruine (808, 17 cm) kocht ik in september 2010 in een kringloop winkel. De gekrulde R was een raadsel. Tot ik recent de linker (8,5 cm) kocht. Die kwam uit Slovenië, waardoor ik kon concluderen dat de bruine daar ook vandaan moest komen. Zo eenvoudig is identificeren nou…… Alleen moet je soms bijna 10 jaar wachten.

Nog meer vraagtekens

GD — Wed, 29 Jan 2020 12:50:00 GMT

Dit leuke spaarvarken is 15 cm hoog en geheel terracotta. Heb je er ooit wel eens zo een gezien? Of herken je de maker (m/v)? Zou fijn zijn. Laat het me weten.

De totale hoogte is 11,5 cm. Het spaarvarken is 10,5 cm lang. Kennelijk een souvenir uit Nijmegen, maar wat dat met de dame in ouderwetse badkleding van doen heeft? Je kan het daaraan wellicht dateren op ± 1930? Maar waarvoor was het gemaakt? En door wie?

Wie herkent deze spaarvarkens? Links 15,5 en rechts 14 cm lang.

Vraagtekens

GD — Wed, 29 Jan 2020 12:20:00 GMT

Wie kent (of herkent) dit type spaarvarken? Er zit een dop op de neus die is vastgemaakt met een koord waaraan een zegel. Het spaarvarken is dus verzegeld. Eenmaal open kan het ook niet meer dicht. In mijn collectie een grensgeval, maar wel leuk om er bij te hebben. Het zegel is een 1 Deutsche Mark stuk.

Een fraai pottenbakkers spaarvarken. En mijns inziens een geboorte spaarvarken. Maar door wie gemaakt en wanneer? 9,5 cm hoog. Herken je het? Laat het me weten.

Flora keramiek?

GD — Wed, 30 Oct 2019 18:14:00 GMT

Op dezelfde manier als met de Hongaaarse merktekens (namelijk via Marktplaats) kwam ik meer te weten over een ander type spaarvarkens in mijn collectie, of liever gezegd 2 types:

Bij een op Marktplaats te koop aangeboden spaarvarken stond dat dit (kennelijk) van Flora Gouda zou zijn. Ik heb daar een kleine serie van en had geen idee waar vandaan. 'Nederland' daar ging ik van uit, maar dat is mij niet specifiek genoeg. Ook hier contact met de verkoper en die had een soort vergelijkend onderzoekje gedaan. En verdraaid, de signatuur van een aantal Flora vazen en schotels leek sprekend op de signatuur van de spaarvarkens.

Bij één was zelfs de tint rood dezelfde, voor zover je dat kan zien via foto’s. En zo lang ik niets anders weet identificeer ik dit type voorlopig als van Flora Gouda.

Bloemen spaarvarkens uit Oost Europa

GD — Wed, 16 Oct 2019 17:09:00 GMT

Meer bekend over de bloemetjes spaarvarkens

Ik wist al zeker dat een deel van de bloemen spaarvarkens uit Roemenië kwam en een deel uit Hongarije was de veronderstelling, maar sinds kort weet ik het zeker. Ik kwam er achter door een annonce op Marktplaats goed te lezen en met de verkoper contact op te nemen. Toevalstreffer? Toeval bestaat niet, maar het heeft wel tientallen jaren geduurd voor ik een merk van dit type spaarvarkens kon ontcijferen. Dit bloemetjes spaarvarken komt uit Hongarije gesigneerd HMV 18. Dat is het merkteken van Hódmezővásárhelyi Kerámia, wat betekent keramiek uit Hódmezővásárhely. De 18 kan niet het jaartal zijn (ik zou dan zeer veel oude hebben), maar is vermoedelijk het nummer van de schilder. De stad Hódmezővásárhely ligt in zuidoostelijk Hongarije. Deze stad was bekend om zijn vele pottenbakkers- en andere volkskunst-werkplaatsen. Het merk verwijst niet naar een specifieke fabriek of werkplaats, maar naar een centrum van aardewerk.

Herkomst HEPP

GD — Sat, 06 Jul 2019 14:25:00 GMT

Onder 5 van de Hole Eyed Pottery Piggybanks (HEPP) die ik in mijn collectie heb zitten stempels of inscripties. Daarmee wordt de afkomst duidelijker. En wordt ook helder wat ik bedoel als ik op de site schrijf dat ze soms uit Oostenrijk en soms uit Tsjechoslowakije komen. Beide landen vormen in de tijd (1870 – WO 1) waarin ik ze plaats één conglomeraat, namelijk Oostenrijk-Hongarije. De schrijfwijze van Tsjechoslowakije (in Engels: Czechoslvakia; in Tsjechisch: Československá) is voor ons al moeilijk, maar voor ingezeten pottenbakkers kennelijk ook, kijk maar naar de plaatjes.

Delfts blauw

GD — Tue, 18 Jun 2019 07:59:00 GMT

Delfts blauw. Er zijn er heel veel van. Lang niet allemaal in Delft gemaakt. Deze twee komen uit een zelfde mal, maar zijn verder heel verschillend. Behalve het traditionele molentje. Links boven meer gedetailleerd, beter geschilderd, maar met een onleesbaar merk. Links onder het exemplaar dat ik al had, met merk UTD.

1064 - Duitsland

GD — Sat, 01 Jun 2019 07:50:00 GMT

Komt me bekend dacht ik bij de linker. Bleek ik ‘m al jaren te hebben met hamer. Wijst op mijn goede geheugen enerzijds, maar ook op weinig originaliteit bij de mallen maker. Toch?

Van wie is de mal?

GD — Sat, 01 Jun 2019 07:42:00 GMT

Dit spaarvarkentje (12,5 cm lang), ook gekregen van een EMBC collega, is gemaakt door FFN Grossbreitenbach (Thüringen), model 7 en is van ± 1915-1930. Omdat er precies dezelfde spaarvarkens van Wagner & Apel, Lippelsdorf, Thüringen uit ± 1920 bestaan is nooit duidelijk van wie de mal nu eigenlijk is.

Souvenir spaarvarkens zijn voorzien van transfers (onder het glazuur) die vrijwel altijd overgekomen zijn van ansichtkaarten. Vindt je de kaart dan weet je uit welke tijd het spaarvarkens ongeveer stamt. Hoezo? Op de kaart staat de jaartal of er zit een postzegel met stempel op. Vandaar. Deze is van Grosser Inselsberg/ Thüringer Wald (uit de DDR tijd).

Spaanse aanwinst

GD — Sat, 01 Jun 2019 07:37:00 GMT

Van de Spaanse eilanden (Canarische eilanden en Majorca) komt dit type spaarvarkens. Vroeger nog zonder vermaledijde plastic dop of kurk in de buik. Recent kreeg ik een grotere variant (ze zijn er in 3 maten) van een EMBC collega. Tot m’n verbazing (en vreugde) had ik die nog niet.

Grensgevallen

GD — Mon, 20 May 2019 07:35:00 GMT

In iedere collectie zitten wel grensgevallen, ook in de mijne. Zijn dit nu portemonnees of spaarvarkens? Ach, wat kan ’t schelen: ik vind ze leuk. Ze zijn klein (8 – 13 cm) en nemen weinig ruimte in. En nog belangrijker: zeldzaam. Links de nieuwste aanwinst, via Tradera (Zweedse eBay) in Zweden gevonden.

1060 – Voormalige DDR

GD — Sat, 11 May 2019 07:52:00 GMT

VEB Gräfenroda-Keramik DDR (Thüringen). Slechts 1 van gemaakt. Voor € 15,- van Marktplaats.

Rechts de 3 verschillende maten.

Spaarvarken uit Thun

GD — Fri, 03 May 2019 07:32:00 GMT

Een mooie aanwinst dit spaarvarken, dat ik al heel lang wilde hebben. Het is van Thoune majolica aardewerk met slip- of engobe-decoratie en edelweiss als hoofdmotief. De spaarvarkens uit Thun (niet de verwarren met het Tsjechische Thun waar ook aardewerk vandaan komt!!!) zijn vrij zeldzaam en daardoor ook prijzig. En klein: deze is maar 13 cm lang. Het linker oor is beschadigd, daarom was hij relatief goedkoop. Jannie heeft dit Thoune spaarvarken inmiddels prachtig gerestaureerd.

1058 - Frankrijk

GD — Thu, 25 Apr 2019 07:28:00 GMT

Links een nieuwe (1058 in de collectie), rechts nummer 244. Beide door het Franse Manufacture Vve (Veuve – weduwe) Stéphane Miele-Miele, Radonvilliers geëxporteerd naar Engeland. Voor de nieuwe heb ik £ 7,- betaald. Voor de groene betaalde ik in 1977 ƒ 72 (= € 32,70) en dat is best wel veel. Ze zijn uniek en het waard. Je kan ook zeggen dat ik de nieuwe goedkoop heb kunnen verwerven. En dan heb ik gemiddeld € 20,40 per spaarvarken betaald. Tsja…..

Spaarvarken uit Wales

GD — Thu, 31 Jan 2019 14:07:00 GMT

Een souvenirspaarvarken kan een prul zijn, maar ook een bron van kennis. Neem dit spaarvarken, souvenir van Mount Snowdon in Wales. Waarop vrouwen in traditionele klederdracht met omslagdoek (sjaal) en typische hoed. Die “stovepipe” wordt genoemd, zeg maar kachelpijp. Ik zie een overeenkomst met de spaarvarkens van HB Henriot uit Quimper, Bretagne (Frankrijk). En dat blijkt niet zo vreemd, leerde ik na even zoeken, want zowel de Welsh als de Bretonnen hebben Keltische roots. In de eenentwintigste eeuw wordt nog Keltisch gesproken in Ierland, Noord-Ierland, Schotland, het eiland Man, Wales, Cornwall, en Bretagne. Een duidelijke verwantschap dus. Ik herken de kleuren, alleen de hoeden zijn weer typisch Welsh………..

Het spaarvarken uit Wales heeft nog een apart kenmerk: Het is een hangbuikzwijn. Dat komt niet vaak voor bij spaarvarkens, behalve bij enkele Chinese. Lastig bij de productie want hij rust dan op drie delen: voorvoeten, buik en achtervoeten, waarbij de voeten als een ‘blok’ zijn uitgevoerd. Gaat altijd wiebelen en is lastig met glazuren (of beter gezegd: is eigenlijk niet te glazuren).

"Souvenir van Snowdon", de hoogste berg van Wales en is met zijn 1085 meter de hoogste berg van Groot-Brittannië buiten de Schotse Hooglanden. Snowdon is gevormd uit veel verschillende soorten steen, in Llanberis leisteen, 400 miljoen jaar geleden was dit modder en silt (leem). Daarna gritsteen, kleisteen en siltsteen met daarbovenop stenen van vulkanische as. Hier bovenop een bedding van leisteen met de schelpen van zeedieren. Dit laat zien dat de top van de berg ooit onder water lag. De Snowdon staat bekend om zijn smalspoorlijn die toeristen sinds 1896 dagelijks naar de top brengt. De spoorlijn is de enige Britse tandradspoorweg, er rijden stoom- en diesellocomotieven.

Dat leer je allemaal van één souvenir spaarvarken. Als je er oog voor hebt tenminste…..

Een heer als spaarvarken

GD — Sat, 26 Jan 2019 12:44:00 GMT

Op een stoel zittende spaarvarkens met een paraplu. Leg dat maar eens uit, vooral die paraplu.
Als je goed kijkt zie je dat het spaarvarkens als heer is gekleed. Plus de neus in de lucht. Dat wijst op status. Die je kan bereiken als je maar voldoende spaart. Van adel zul je van dat geld niet worden, maar je kan er wel aanzien mee ‘kopen’. De paraplu is een statussymbool, een heer kon niet zonder (een dame ook niet trouwens).
Volgens de Engelse schrijver Douglas Jerrold (1803-1857) zijn er drie dingen die alleen een dwaas uitleent: boeken, geld en paraplu’s! De paraplu was op dat moment nog niet zo heel lang in gebruik maar was toen al een onmisbaar attribuut voor de gentleman. Vanaf zijn uitvinding duizenden jaren geleden is de paraplu, net als zijn evenknie de parasol, verbonden geweest met sociale standen en modetrends. Dat weet je dan ook weer…..

Links een oud Frans spaarvarken (gips) en rechts drie eveneens antieke exemplaren (1870-1910)

van aardewerkfabriek Revol te Saint Uze (Frankrijk).

Wagner&Apel

GD — Wed, 09 Jan 2019 11:21:00 GMT

Wagner & Apel (W&A), Lippelsdorf, Thüringen

De fabriek bestaat nog steeds. Of ze nog spaarvarkens maken is mij niet bekend. De mal van W&A is ook gebruikt bij souvenir spaarvarkens, zoals hier bij die van de Molen in Vejle (Denemarken) en het Slot in Bernburg/ Saale. Deze hebben geen formeel merk op de buik, maar zijn wel duidelijk herkenbaar als W&A.

Hebreeuws spaarvarken?

GD — Thu, 04 Oct 2018 06:53:00 GMT

Bij mijn verhaal over de herkomst van spaarvarkens, ofwel de vindplaats, beweer ik stellig dat je ze niet zult vinden in landen waar men het varken als onrein beschouwd. Dat gegeven wordt gelogenstraft met het in 2015 gepubliceerde boekje “Het varken stukslaan”, geschreven door Etgar Keret (Tel Aviv, 1967), een schrijver van naam in Israël. In 2016 uit het Hebreeuws vertaald door Ruben Verhasselt.

Samenvatting: Joavi is een jongetje dat niets liever wil dan een Bart Simson-pop. Zijn vader vindt hem maar verwend. In plaats van de pop geeft hij zijn zoon een spaarvarken. Joavi raakt gehecht aan het varken en vergeet helemaal waar hij eigenlijk voor spaarde. Maar als het varken vol is, is zijn vader onverbiddelijk: zijn zoon moet het stukslaan om de pop te kunnen kopen. Joavi brengt het geheel gevulde spaarvarken daarom stiekem naar een donkere plek in het bos, waar het verder kan ‘leven’. En de Bart Simson pop is al lang vergeten…..

De kern van het verhaal is “Wat betekent bezit? Hoe leer je om iets los te laten?” Een verhaal met meerdere lagen, geschreven voor kinderen, naar met zegt in de traditie van Hans Christian Andersen, maar dat vind ik wat ver gaan.

Krijgen we nu een boekbespreking in de rubriek over spaarvarkens? Was niet de bedoeling, maar ik moet de inhoud van het boekje wel even duiden om mijn verbazing te kunnen delen. Verbazing omdat er kennelijk toch Israëlische spaarvarkens bestaan. Die dan niet onrein zijn………. Nu nog uitzoeken of dat inderdaad ook klopt met de werkelijkheid. Op naar Israël dus (……..virtueel via internet!). Verbaasd? Ja, maar ook verheugd dat het spaarvarken nog steeds leeft.

Mansbakje

GD — Sun, 23 Sep 2018 09:59:00 GMT

Grappig zo'n spaarvarken dat collectebakje of mansbakje (van de orgeldraaier) wordt genoemd. Dat mans in bakje komt uit het jiddisch (de taal van de Jordaan voor de 2e wereldoorlog!): "mansch machen" heeft de betekenis van fooien ophalen. En dat is ook precies wat de orgelman met z'n bakje doet. Hoor 'm spelen.... dat orgel dan.

Thelwell

Sun, 09 Sep 2018 09:10:00 GMT

Ik wilde dit Engelse spaarvarken hebben om de plaatjes van Norman Thelwell. Iconische pony plaatjes. Apart al een verzamelobject. Ook dit spaarvarken bleek bij nadere beschouwing speciaal. Het is van Surrey Ceramics en van dezelfde mal als van enkele die ik heb van de Kingwood Pottery. Klein wereldje…… (voor een verzamelaar dan!).

Chinees geboortevarken

GD — Sun, 09 Sep 2018 09:05:00 GMT

Chinees geboorte varken. Uniek. In 1984, door de Franse verzamelaar van wie ik het overnam, gekocht in Shanghai of Beijing. Op het varken zit een jongetje (uiteraard, meisjes telden niet mee in het traditionele China en zeker niet tijdens de voormalige één kind politiek. Edoch het blijft traditie…). De gouden stip duidt op voorspoed. Dat hij op een varken ligt brengt ook geluk en de pioenrozen op het spaarvarken bevestigen dat nog eens.

Faience de Devres

GD — Sun, 09 Sep 2018 08:58:00 GMT

Faience de Devres. Met op de rug het gemeente wapen. Het was even een gezoek op internet maar ik heb de gemeentewapens van deze spaarvarkens in mijn collectie gevonden: Le Mans en Bretagne. Er zijn er nog veel meer……….

Dendan

GD — Fri, 31 Aug 2018 07:42:00 GMT

Traditioneel spaarvarken met bloemetjes. Daaraan herken je deze Dendan, en ook aan de vorm met de opvallende neus. Ik had er al 4 en vond het genoeg. Tot ik deze in Hoek van Holland (car boot sale) kocht. Voor deze is waarschijnlijk ene geheel nieuwe mal gebruikt, want het stempel is messcherp en het varkens als zodanig is qua volume zeker 10% geslonken. Van Dendan Ware kan ik je verder niets vertellen, geen enkele info gevonden tot heden.

TT Teplice

GD — Fri, 31 Aug 2018 07:39:00 GMT

Spaarvarkens van TT Teplice

De herkomst (of provenance) kan je ook afleiden door te vergelijken. Kenners noemen dit dat het signatuur overal zichtbaar is zonder dat er een merkteken opstaat. Dat is bij deze spaarvarkens ook het geval. De rechter (of bovenste met het rood) is gekocht in Praag (€ 30,-) en heeft het merk TTT. De linker (of onderste) niet maar is duidelijk van een gelijksoortige mal, maar groter (15,5 cm versus 13). Dus met bijna zekerheid ook van TTT, ofwel TT Teplice.

Bulgaarse traditie

GD — Fri, 31 Aug 2018 07:37:00 GMT

Bulgaarse traditie

Twee ogenschijnlijk simpele spaarvarkentjes uit Bulgarije. Hoe ik weet dat ze daarvandaan komen? Omdat de rechter komt van een verzamelaar die mij in 2006 de verzameling verkocht en dit varkentje op een vakantie in Bulgarije daar gekocht was. Zo kom je ook aan ‘provenance’ dus, het is allemaal niet zo ingewikkeld.

Kofferbakverkoop

GD — Fri, 31 Aug 2018 07:34:00 GMT

Kofferbakverkoop Hoek van Holland

Betrekkelijk dicht bij en toch nog niet eerder geweest, de kofferbak verkoop aan de Emma Boulevard in Hoek van Holland. Iedere laatste zondag van de maand. Zeer de moeite waard. Voor het eerst sinds tijden weer een serie spaarvarkens gekocht voor wisselende prijzen, van belachelijk goedkoop tot stevig aan de prijs (voor een rommelmarkt). Eind september gaan we weer…..

Restauratie

GD — Sat, 04 Aug 2018 10:42:00 GMT

Restaureren: Doe je het nu wel of niet? Altijd weer de vraag. Mijn criterium is dat ik het mooi moet vinden (het is mijn spaarvarken!) en dat de restauratie altijd herstelbaar is (eventueel terug naar de staat waarin ik ‘m aantrof).
Dus repareert Janke, die daar erg goed in is, het oortje van mijn antieke Goudse spaarvarken (nr. 1030, periode 1850-1900).
Niets meer van de beschadiging te zien. Knap hoor!

Nieuwjaarskaarten

GD — Wed, 01 Aug 2018 08:39:00 GMT

Nieuwjaarskaarten

Waarom een varken als spaarpot? Op mijn website geef ik daarvoor een aantal argumenten. Centraal staat daarbij dat het varken symbool staat voor geluk. Een derhalve een spaarvarken ook. Bij uitstek een geschenk om je goede wensen met bijvoorbeeld Nieuwjaar of een geboorte te begeleiden. Van het varken dat centraal staat bij Nieuwjaarswensen heb ik een aantal voorbeelden gevonden. Ik heb ook gezocht naar wenskaarten met spaarvarkens, maar heb die nog niet gevonden. Als je er eentje weet… laat het me dan weten.

Bremer stadsmuzikanten

GD — Wed, 01 Aug 2018 08:35:00 GMT

Op mijn website zie je geen 1100 spaarvarkens. Dat zou te veel zijn. Je ziet een selectie. Wat als nadeel heeft dat je wat bijzondere spaarvarkens mist. Via de blog probeer ik dat op te vangen. Dit keer toon ik de “Bremer stadsmuzikanten”. Een tirelire/ spaarpot/ spaarvarken gemaakt door Kees Hoogendam in zijn typische stijl als het gaat om het vormen van spaarvarkens. In 1975 gekocht tijdens het Gouds Pottenbakkersfestival voor ƒ 35,- (nu € 15,90). Nu onbetaalbaar.

Of pottenbakker/ kunstenaar Kees Hoogendam (toen Oosterwolde, nu Marknesse) geïnspireerd was door de straatmuzikanten (naar het sprookje van de gebroeders Grimm) weet ik niet, ik maakte zelf de associatie. Kijk naar de plaatjes en zoek de verschillen…….

Nummer 1030

GD — Sat, 07 Jul 2018 07:10:00 GMT

Op 5 juli kocht ik op de antiekmarkt in Apeldoorn een groen spaarvarkentje. Met een kapot oortje. Normaal zou ik ‘m laten staan, maar deze was antiek. Door de prijsstelling (€ 8,50) had de verkoper dat niet door. En waarom zou je die wijzer maken? Niet op een markt. Daar ding je ook nog eens af en het spaarvarkentje (15,5 cm lang) ging mee naar huis voor € 6,50. Het varkentje komt uit de periode 1850-1900 en is herkenbaar aan de lange neus. Het verschil met een modernere variant is goed te zien op de foto.

Kees van Moorsel en SMN

GD — Wed, 27 Jun 2018 13:58:00 GMT

Het logo van de SMN op een van de spaarvarkens van Kees van Moorsel is een oud logo van de Stoomvaart Maatschappij Nederland (1870 en 1970) en komt onder meer voor op het linnengoed en het boordgeld van de SMN. Zij 'voerden' (hanteerden, gaven uit) tokens voor aan boord. De meeste werden geslagen in 1947.

Na de 2e Wereldoorlog was de economie een puinhoop, de gulden niet converteerbaar en de werkloosheid hoog. Velen kozen ervoor om te emigreren, in plaats van te wachten tot de dingen beter werden. Emigratielanden waren meestal Canada, Australië, Nieuw-Zeeland, Zuid-Afrika, Nederlandse Antillen en Suriname. MSN had vaste diensten voor de meeste van deze landen en wat nu Indonesië is. Ze konden geen Nederlandse valuta aan boord accepteren, omdat het niet was toegestaan Nederlands geld te importeren of exporteren, maar ze wilden wel dat passagiers hun geld aan boord spenderen.

Deze tokens konden worden gekocht voordat passagiers aan boord gingen en werden besteed op de schepen van de SMN. Waarden zijn 5, 10, 25 (vierkant), 25 (rond), 50 cent, 1, 2-1 / 2 gulden. Een stuk van 5 gulden werd toegevoegd in 1948.

Waterkers kweken (2)

GD — Mon, 11 Jun 2018 08:44:00 GMT

Na 6 dagen is de waterkers volgroeid. Gaat erg snel. Het resultaat is wel heel anders dan op de promotiefoto’s van de leverancier(s). Het eindresultaat heb ik (ook daarom) een beetje bijgewerkt met Photoshop. Het kweken was leuk om te doen en de plantjes te zien groeien (bijna letterlijk). Veel water, veel zon en het werkt. Ook op een stenen varken…

Waterkers kweken

GD — Wed, 06 Jun 2018 08:31:00 GMT

Mijn laatste waterkers varken bestelde ik met een zakje chia zaden (we noemen dat hier waterkers, maar plantkundig is dat onjuist, dat terzijde) en ging op het varken kweken zoals ook de bedoeling is. De resultaten kan ik je het beste met een kleine fotoreportage laten zien. Wordt vervolgd overigens.

Aanvulling mei 2018 (3)

GD — Sun, 06 May 2018 09:39:00 GMT

Antiek waterkersvarken

Het gaat hier om een uit de categorie bijzonder, en wel een antieke (±1890). De Engelse verkoopster Lorraine gaf aan: “In antwoord op je vraag over dit specifieke varkentje, werd het in de jaren '70 van de vorige eeuw in Lincoln (UK) werd opgegraven uit een Victoriaanse flessen dump (landfill/ stort). Wat bijzonder is, omdat het varken heel was. Ik heb ‘m sinds m’n 17e en ik ben nu 60. Dat is alles wat ik er vanaf weet.“ Dat is jammer, je zou eigenlijk 'alles'van zo'n varken willen weten (waar gemaakt, door wie gebruikt, waar ooit gekocht, etc).

De Victoriaanse periode was van1837 tot 1901. “Collectable bottles and earthenware can most often be found in old rubbish dumps from about 1880 to 1910”. Het waterkersvarken zal minstens zo oud zijn.

Aanvulling april 2018 (2)

GD — Thu, 26 Apr 2018 13:20:00 GMT

Het rechter spaarvarken (25 cm) had ik aanvankelijk als Zuid Amerikaans en mogelijk Mexicaans geïdentificeerd.

Sinds ik de linker heb (via eBay.de, nr. 1027) met decoraties in Sanskriet of Hindi ben ik daarvan teruggekomen. Voorlopig kom ik niet verder dan te veronderstellen dat beide uit Zuid Amerika komen, maar echt bewijs heb ik daarvan niet.

Wat op het linker spaarvarken aan tekst in het Sanskriet of Hindi (?) staat wil ik nog eens laten vertalen.

Aanvulling april 2018 (1)

GD — Thu, 26 Apr 2018 13:17:00 GMT

1026: Van het Franse eBay komt deze. In de traditionele kleuren van Noordwest Frans aardwerk. Typisch volksaardewerk en met een behoorlijk gewicht. Hoog 20 cm. Lijkt een beetje speelgoed spaarvarken, maar hij voldoet aan alle eisen die ik stel voor mijn collectie.

Spaarbank te Rotterdam

GD — Fri, 20 Apr 2018 11:57:00 GMT

Spaarvarken Spaarbank te Rotterdam

Het eerste spaarvarkentje dat ik zag van de Spaarbank te Rotterdam zat bij een verzameling spaarpotten op Marktplaats. Die gingen aan m’n neus voorbij helaas. Evenwel was ik op de hoogte van het bestaan van dit unieke minispaarvarkentje (10,5 cm!). En in de omgeving van Rotterdam, waar ik woon (niet in de stad zelf) moest het simpel zijn zo’n spaarvarken op te duikelen. Toch? Bleek niet zo te zijn. Zelfs een verzoek in de rubriek ‘lezers voor lezers’ van het AD haalde niets uit. Ook op verkoopfora (Facebook) bleek ik niet te kunnen scoren. Maanden later zag ik het spaarvarken op het Zweedse Tradera (soort eBay) en daar heb ik het uiteindelijk gekocht. Kostte me wel € 38,-. Wat veel is voor een varken van 10,5 cm, maar weer redelijk als het varken inderdaad zo uniek is als ik denk. Want veel in omloop zijn er niet. Waarom een bank, die toch het sparen wil bevorderen, zo’n mini spaarvarkentje uitgeeft is mij een raadsel. Voor bijna het zelfde bedrag hadden ze een normale van 21 cm kunnen laten maken (ietsje meer klei en glazuur, de kosten van de mal lopen voor een klein of een wat groter spaarvarken niet zo ver uiteen).

Spaarvarken geslacht

GD — Fri, 20 Apr 2018 11:52:00 GMT

Omstreeks 1948 verschijnt er een pamfletje van de Stadsspaarbank Gouda (1929-1970) waarin openlijk afstand genomen wordt van het aloude spaarvarken. Tot dan (en ook nu nog) het beeldmerk van sparen. De bank vindt het een ‘dom spaarvarken’ en het ‘gescharrel met spaarvarkens is zo vervelend’. Ze introduceren een automaat waar je 2½ cent (de laatste halve stuiver is geslagen in 1941) in doet en na draaien aan een slinger kan je zien hoeveel halve stuivers er al in de automaat zitten. Als er 10 in zitten ga je met je kaart naar de bank en wordt 25 cent bijgeschreven op de spaarbankboekje. Fijn voor de bank. Weg romantiek. Maar ook weg de pedagogische waarde van je eigen geld beheren, immers eenmaal inde automaat is het (zij het tijdelijk) van de bank. Jij kan er niet meer bij. De fysieke muntjes worden omgezet in getalletjes. Het oer-digitale tijdperk is begonnen. En ook jammer (vooral voor mij als verzamelaar)van de functie van het ouderwetse spaarvarken. En dat al in 1948. Veel eerder dan ik dacht. Maar we zijn nooit te oud om te leren.

Allegaartje

GD — Wed, 21 Mar 2018 08:51:00 GMT

Allegaartje

Mijn oog viel op een advertentie op Marktplaats met een aantal spaarvarkens. Eén daarvan wilde ik per sé hebben en maakte me niet uit tegen welke prijs (mits redelijk, blijf een Nederlander, toch?). Ik kocht en de rest nam ik er bij voor de verkoop of weggeef. Bleken er toch nog twee bij te zitten die ik niet had in dat formaat. 3 voor de prijs van één, lijkt het wel en nog veel om weg te geven c.q. te verkopen. Jammer alleen dat de afzender geen enkel besef had van inpakken van aardewerk zodat het een echt wonder was dat ik nog spaarvarens in huis krijgen in plaats van scherven. Eentje maar had het niet overleefd. Nee, gelukkig niet degene die ik graag wilde hebben.

Zittende boer van Henriot

GD — Wed, 21 Mar 2018 08:43:00 GMT

Aanwinst 1019 is de zittende boer van Henriot Quimper. Als tegenhanger van de zittende boerin, die ik al had. Deze worden niet vaak op Marktplaats aangeboden. En dat ver onder de nieuwprijs (€ 75,-), als ze nog te koop waren. Zijn de niet, dus een unieke kans. Daarbij kocht ik nog een spaarhoofd, dat weer in de verzameling van een Duitse collega past en een spaarkip die Jannie voor haar verzameling kippen heeft ingepikt. Mijn deelverzameling Henriot Quimper (Frankrijk) is wat mij betreft nu compleet.

Versleten mal

GD — Sun, 25 Feb 2018 13:31:00 GMT

Als je giet in een mal, die van gips is, slijt die van binnen. De contouren in de mal die oorspronkelijk scherp zijn vervagen. Ik heb daarvan een mooi voorbeeld; het spaarvarken uit een versleten mal zie je rechts! Beide zijn inmiddels antieke Glückschweinchen uit Duitsland. Lengte 11 cm.

Gevelstenen

GD — Thu, 18 Jan 2018 12:57:00 GMT

Je moet goed zoeken en goed omhoog kijken, maar dan vind je ze de gevelstenen die iets met sparen te maken hebben. Nee, niet bij banken. ABN-Amro op de Dam in Amsterdam bijvoorbeeld heeft een gevelsteen met Sint Nicolaas. Dit type "spaar"-gevelstenen vindt je vooral in huizen van voormalige eigenaren met humor. Die dan vaak wel weer in het licht van de anno de 21e eeuw herschreven geschiedenis een beladen verleden hebben. Tsja. En soms een meer eigentijdse geschiedenis, maar ook hier ('In het geschud varken') met humor. Laat even weten als je nog meer spaar gerelateerde gevelstenen kent.

Gevelsteen ALLE TIJD

Oudezijds Achterburgwal 210, Amsterdam. Geen info gevonden.

Gevelsteen IN HET GESCHUD VARKEN

De gevelsteen aan het pand Zeedijk 125, Amsterdam is aangeboden door het aannemingsbedrijf J. Kneppers, toen bleek dat de verbouwings/ restauratiekosten het geplande budget flink overschreden. Op de, uit het spaarvarken geschudde, munten staan de initialen van de opdrachtgever, Amsterdamse Huizenhandel en Administratie Maatschappij en het jaar 1996 van de plaatsing. Ontwerp en uitvoering Fa Kneppers.

Gevelsteen IN DE VERKEERDE POT

"Verkeerde", betekent hier omgekeerde. Deze steen zit in de zijgevel van het in 1891 gebouwde pand aan de Nadorststeeg, hoek Rokin 17 te Amsterdam. Op de bovenrand staat: ANNO 1707. Op de onderrand staat: IN DE VERKEERDE POT. De voorstelling is mogelijk een symbolische voorstelling van misplaatste spaarzaamheid: uit de omgekeerde pot rolt geld dat uitgegeven kan worden.

Postzegels

GD — Mon, 01 Jan 2018 13:29:00 GMT

Postzegels

Grappig dat er postzegels bestaan met spaarvarkens er op.

Is het je overigens wel eens opgevallen dat er bij berichten in de media (krant, TV) over geld of bezuinigingen altijd een spaarvarken wordt afgebeeld? En (bijna) nooit een spaarpot. Dat zegt wat over het beeld dat mensen bij sparen hebben en de uniciteit van het (ouderwetse) spaarvarken.

Dierendag

Wed, 04 Oct 2017 10:05:00 GMT

De datum van dierendag (4 oktober) gaat terug naar de feestdag van Sint Franciscus van Assisi (4 oktober). Hij bekommerde zich om het lot van melaatsen, zwervers en andere armen, maar ook van planten en dieren. Volgens de overlevering hield hij ooit een preek voor de dieren.

Wanneer ontstond dierendag? Lang verhaal, maar wel informatief: Ilse Winter uit Brno in Tsjechië schreef in mei 1927 een brief aan Margaret Ford in Londen, waarin ze voorstelde om één dag per jaar speciaal aan de dieren te denken. Ford was voorzitster van de wereldvereniging van de dierenbescherming. Zij vond het een prachtig idee en de beide dames kwamen overeen dat de feestdag, waarop de Katholieke Kerk Franciscus herdenkt, een goede datum voor zo'n dierendag zou zijn[bron?]. Tijdens een internationaal congres van verenigingen voor de bescherming van dieren in mei 1929 in Wenen waar R. Spurrier, secretaris van de "National Council for Animal Welfare" de belangrijkste pleiter voor deze dag was, werd 4 oktober uitgeroepen tot Werelddierendag. Dit werd toen al in enkele steden gevierd in Amerika, Engeland, Duitsland, Oostenrijk, Australië en Indië.

De eerste officiële dierendag in Nederland was op 4 oktober 1930. In Nederland werden er op die dag beschouwende artikelen geplaatst in kranten over de verhoudingen tussen mens en dier.

Bron: Wikipedia

Zweedse spaarvarkens

GD — Thu, 17 Aug 2017 14:08:00 GMT

De oorsprong van het traditionele Zweedse spaarvarken

Waarom rood en vanwaar de vorm?

Rood: Falurood (Zweeds: faluröd) een meer specifieke aanduiding van Zweeds rood is de kleur van een pigment dat wordt toegepast in verf die heel vaak op houten huizen in Zweden te vinden is. De naam komt van de typische kleur in de kopermijnen bij de Zweedse stad Falun. De kleur heeft een bijzondere uitstraling (zogenaamde changeant effect) bij variërende lichtinval. De zogenaamde Zweeds slamfärg of Zweeds rödfärg wordt traditioneel gebruikt voor hout omdat het erts nog andere conserverende componenten bezit.

Historie: Het symbool van Zweden is het Dala paard (Zweeds: dala häst) is een uit hout vervaardigd paardje dat z’n oorsprong heeft in het landschap Dalarna in Zweden. Hiervan afgeleid is er ook het Dala spaarvarken (Zweeds: Dala sparegris) van hout dat ook al heel lang bestaat. En daar weer van afgeleid zijn de rode aardewerken Zweedse spaarvarkens met traditionele bloemenbeschildering. Het Zweedse aardewerk is beroemd (in Scandinavië en daarbuiten) met merken als Nittsjõ, Guldkroken, Rorstrand (alle 3 maken/ maakten spaarvarkens). En niet te vergeten Holmegaard van de design glazen spaarvarkens.

Herkomst (3)

GD — Sun, 09 Jul 2017 08:42:00 GMT

Herkomst lastig te bepalen

Als er een merk onder je spaarvarken staat, ja dan is het makkelijk. Maar dat is vaker niet dan wel het geval. En wat er verder opstaat zegt ook niet alles. Neem een souvenir uit Den Helder of Hoek van Holland. Dan weet je de herkomst, toch? Zo simpel is het echter niet. Want deze varkens zijn weliswaar in Den Helder en Hoek van Holland verkocht en gekocht, maar ze zijn gemaakt in Duitsland. Waar de uit Den Helder of Hoek van Holland afkomstige transfers op de varkens zijn geplakt. De spaarvarkens uit Den Helder en Hoek van Holland zijn Duits omdat ik van die mal meerdere voorbeelden heb die ontegenzeggelijk Duits zijn.

Voor de herkomst van spaarvarken zijn van belang (in volgorde van belangrijkheid):

De fabriek die het maakte (liefst met merk);
De streek waar (je vermoedt dat) het varken is gemaakt;
De gebruiksgeschiedenis (het was van je oma die het als kind kreeg van haar oma uit bijvoorbeeld Hamburg, Harlingen, Nieuwkoop, Gouda, Friesland, etc.;
De plek waar jij het kocht of waar het volgens degene van wie je het kreeg gekocht is;
Kenmerken en herkenningspunten + ervaring!

Om het nog lastiger te maken:

Het komt voor dat een zelfde soort spaarvarken uit verschillende landen komt en daar ook gemaakt is. Dat is verwarrend. Of op de mallen nu wel of geen octrooi zat, ze werden overal heen verkocht.
De leeftijd van een spaarvarken is lastig te bepalen. Deskundigen bepalen dat aan de hand van de samenstelling van de klei waarmee gebakken is (hoe hoger de temperatuur hoe consistenter de kleimassa) en het soort glazuur. Verder zijn sommige vormen van spaarvarkens te herleiden tot een bepaalde periode. De bij 'Produktie' beschreven persmethode met overlangsnaad is zo’n indicatie. Exacte datering is bijna onmogelijk, we hanteren daarom periodes.

Aanwinsten 4 (EMBC)

GD — Wed, 21 Jun 2017 09:26:00 GMT

Eind mei was het congres van de EMBC (spaarpottenverzamelaars in Xanten. daar 'scoorde' ik 3 spaarvarkens.

Een spaarvarkentje (11,5 cm) van de Duitse National-Bank. Vermoedelijk uit 1984. Nummer 1010 in de collectie.

Tekst: "Als je dit spaarvarkentje vol is kan je het terugbrengen naar de National-Bank. Daar krijg je voor je gespaarde geld een spaarpot met een echt slot!"

Bruin spaarvarkentje, 11,5 cm. Nummer 1011 in de collectie. Is waarschijnlijk gemaakt in Bunzlau en is gekocht in Karl Marx Stadt – nu Chemnitz (DDR). Bunzlau heet nu Bolesławiec in Polen. Het aardewerk daarentegen heeft de merknaam Bunzlau behouden.

Een groot Duits spaarvarken met klavertje 4. Nummer 1012 in de collectie. Geschenk van de nieuwe 1e en 2e voorzitter van de EMBC.

Aanwinsten (3)

GD — Tue, 16 May 2017 08:30:00 GMT

1007 Zweden

Op de Engelse eBay kocht ik een Zweeds spaarvarken. Dat leidde tot wat zoeken op internet (wat/waar zouden we zijn zonder?) en sindsdien heb ik m’n spaarvarken zoekgebied uitgebreid met Zweden. Daar ben ik lid geworden van Tradera en op deze met eBay te vergelijken veilingsite al één fraai spaarvarken gekocht. Je moet er wel wat Zweeds voor begrijpen, maar gelukkig is er ‘Google vertalen’. En al is dat soms krom Nederlands, het is altijd beter dan gokken wat er in het Zweeds staat. Overigens grappig dat ze de naam Loozenoord (van Janke, al weer meer dan 50 jaar mij steun en toeverlaat!) daar kennen. Niet de familie (denk ik) maar het is hun woord voor ‘wachtwoord’: Lösenord.

Aanwinsten (2)

GD — Tue, 16 May 2017 08:28:00 GMT

1006 Nutsspaarbank Almelo

Voor een bank is het logisch om een spaarvarken in te zetten voor promotiedoelen. Gek genoeg heb ik daarvan weinig voorbeelden in mijn collectie, behalve die van het Nationaal Spaarfonds dan. Ik heb er een van NMB en van de Groeneveld Bank.

Maar nu ook van de Nutsspaarbank Almelo, gemaakt in de jaren 1960 door Goedewaagen Gouda, bekend van de Goudse pijpen.

Aanwinsten (1)

GD — Tue, 16 May 2017 08:26:00 GMT

1004 Amsterdamsche Spaarkas

Ik heb in mijn collectie alle spaarvarkens die ooit zijn uitgegeven door het Nationaal Spaarfonds. Oorspronkelijk een spaarkas zoals er rond 1900 vele ontstonden. Je kon geld inleggen en dat groeide dan. Spaarbanken, zoals een Nutsspaarbank, waren er toen kennelijk nog niet zoveel. Bij datering van de verschillende spaarvarkens van het NS ontdekte ik een gat in de tijd. Nou ja, ik vermoedde dat ergens nog een spaarvarken moest zijn, en wel van de voorloper van dit Nationaal Spaarfonds, de Amsterdamsche Spaarkas.

En verdraaid: ineens kwam er een voorbij op Marktplaats. Die was, met enig bieden, voor mij. De verkoper schreef later dat hij mij al gespot had en besloten had dat zijn spaarvarken in mijn collectie thuishoorde. Goed gezien.....

Friese spaarvarkens

GD — Fri, 31 Mar 2017 07:35:00 GMT

Het Friese spaarvarken
Het spaarvarken is niet typisch Fries, met name in Gouda zijn spaarvarkens in grote aantallen gemaakt. Het oudste gedateerde Friese spaarvarken is van rode klei en in 1727 gemaakt voor DDW. De eigenaar heeft zich ooit van het spaargeld meester gemaakt door met een vijl de spaargleuf te vergroten. Kerfsnee spaarvarkens zijn er vanaf 1793. De meest kwetsbare delen van de spaarvarkens zijn de oren. Er is een daarom een type ontwikkeld met lange naar voren geklapte oren die aan de uiteinden op de kop zijn vastgemaakt. Ook de poten sneuvelen regelmatig. Een Friese oplossing hiervoor, die soms werd toegepast, is het maken van één ronde poot, die door 2 diepe groeven in vieren wordt gedeeld. De meeste spaarvarkens zijn spoelvormig (of visvormig!) en ontstaan door een schotel te raaien en deze vervolgens dicht te klappen, de rugnaar wordt stevig aangedrukt. De Friese spaarvarkens zijn er in soorten, maten en kleuren: groen, bruin, geel, geel met bruine vlekken en geel met groene vlekken. Friese pottenbakkers (of knechten –tegenwoordig werknemers genoemd) gingen ook vaak buiten Friesland werken, vandaar dat je de Friese traditie in heel veel plaatsen tegenkomt, ook in het buitenland (o.a. Denemarken).
Pottenbakkerijen vond je tot ± 1920 in Bolsward. Leeuwaren, Dokkum, Sneek, Franeker (tot ± 1880), Lemmer, Joure, Harlingen (tot ± 1870) en thans nog in Makkum (Koninklijke Tichelaar) en Workum (Kunst, Koch).

Bron:

‘Fries Aardewerk’ – Adri van der Meulen en Paul Smeele (2005). Stichting Fries Aardewerk.

Thrifty: Het slimme varken

GD — Tue, 21 Mar 2017 09:10:00 GMT

Thrifty: Het slimme varken

Je kent ze wellicht die zware gietijzeren spaarvarkens. De vraag is of ze oud of namaak zijn. En daarmee hangt de verzamelaarswaarde samen. Er zijn verschillende categorieën in de gietijzer 'sector': ‘banks’ en ‘still banks’. Still banks hebben geen bewegende onderdelen. Onder ‘banks’ valt bijvoorbeeld de bekende neger (donkergekleurde medemens) die een munt inslikt. Kijk maar eens op internet: talloze voorbeelden. En heel veel namaak. Je moet echt een kenner zijn om het verschil te zien. Zelfs fanatieke verzamelaars trappen er tot hun leedwezen (en voor veel geld) wel eens in.

Bij “Thrifty – The wise pig” (thrifty = zuinig) is er een duidelijk verschil tussen de replica en de originele. De originele hebben op de basis aan de ene kant THRIFTY en aan de andere kant © J.M.R. Bij de replica ontbreekt het octrooi kenmerk en kan de oorspronkelijke metaalschroef vervangen zijn door een metaalschroef met philips kop.

Ze werden vanaf 1930 geproduceerd door de Hubley Manufacturing Company of Lancaster, Pennsylvania (USA). Tot 1945 met © J.M.R, daarna zonder. Maar nooit met het eigen logo van Hubley. Het bedrijf werd in 1966 gekocht door Gabriel Industries. In 1978 kocht CBS (Columbia Broadcasting) op zijn beurt Gabriel en verkocht later veel matrijzen aan Ertl en Scale Models.

Tot wanneer Thrifty is gemaakt is mij niet bekend . Feit is dat er tussen 1960 en 1970 veel reproducties van Thrifty op de markt kwamen, waaronder de 2 gele die ik in bezit heb. Het is voorstelbaar dat Gabriel en CBS en opvolgers dit gietijzeren spaarvarkens niet hebben doorgezet. Immers het was de tijd van plastic en vooral spaarvarkens met plastic doppen.

Het gedichtje op het plakkaat is letterlijk vertaald: “Als je de wolf van je af wilt houden moet je gisteren een penny sparen, ook vandaag en morgen”. Nu zou je zeggen: "Als je trouw spaart (vergaar je een kapitaaltje en) kom je niet in de problemen".

Overpeinzingen

GD — Sun, 26 Feb 2017 09:53:00 GMT

Overpeinzingen van een spaarvarken

Dit is geen tijd voor een spaarvarken. Het spaarvarken is ouderwets en de collectiebeheerder dus ook?

Spaarvarkens worden niet meer gebruikt. Alle geld is digitaal en komt in virtuele spaarpotjes. Niks meer om vast te pakken, niks meer om te tellen. Niks meer om te controleren of leeg te schudden. Nooit meer wachten, gelijk maar geld uitgeven en desnoods lenen. Het spaarvarken zonder gat of dop had ook een duidelijk opvoedkundige taak. Vullen tot hij/ zij vol is. En dan (traditioneel) kapot slaan. Als ware het de slacht van het spaarvarken. Wat je dwingt te wachten tot je het geld hebt om uit te geven in plaats van geld uitgeven dat je niet hebt en dan wachten of je het kan afbetalen. Wat een tijd. Goed dat er verzamelaars zijn die spaarvarkens als erfgoed beschouwen. Dat mag ook wel eens gezegd worden.

Souvenir spaarvarkens

GD — Sun, 19 Feb 2017 13:07:00 GMT

Souvenirs uit Schotland

Een van deze spaarvarkens had ik een tijdje (nr. 836) in mijn collectie) en recent kwam er eentje bij (nr. 1003). Het bijzondere van deze spaarvarkens is dat ze een merk hebben (zoals je weet komt dat weinig voor). Ze kwamen bij West Highland Pottery, Dundon, Argyll, Schotland uit mogelijk dezelfde mal, waarbij in het productieproces (kennelijk) met de oortjes 'gespeeld' kan worden. want deze zijn bij beide duidelijk verschillend. Die uit Lockerbie vind ik bijzonder vanwege de "Lockerbie Bomber", kijk maar op Wikipedia voor de vliegtuigramp die Lockerbie teisterde in 1988.

Herkomst (2)

GD — Sat, 11 Feb 2017 13:05:00 GMT

Waar komt deze vandaan?

Soms koop je een spaarvarken waarvan je zeker weet dat je niet weet waar deze vandaan komt, behalve van de verkoper die het doorgaans ook niet weet. "Ik verkoop hem voor een oude dame": daar kan ik niets mee. "Hij stond zo lang ik me kan herinneren bij opa en oma": daar kan ik wat mee qua leeftijd van het spaarvarken. En soms kan je er uit herleiden waar het spaarvarken vandaan komt. Maar veel vaker moet je het zelf uitzoeken. Meestal leuk, maar frusterend als je helemaal geen aanknopingspunten hebt. Zoals bij dit spaarvarken. Het is 25 cm lang. Da's de enige zekerheid die ik heb.

Herkomst

GD — Sun, 20 Nov 2016 12:54:00 GMT

Souvenirs

Bij de herkomst van spaarvarkens moet je het hebben van ervaring of van de zeldzame merken die op de buik staan. Zo ook bij dit souvenir spaarvarken uit Texel. Het is gemaakt door Pottenbakkerij Ter Gouw uit Gouda,deze werkte van 1935 tot ± 1960. Ook van dit spaarvarkentje heb ik een dubbelganger (souvenir uit Petten, deze verkreeg ik in 2007) waarvan ik nu dus weet wie hem ooit maakte.

Two of a kind

GD — Sat, 19 Nov 2016 12:53:00 GMT

Two of a kind (or not)?

Ofwel in goed Nederlands: twee van het zelfde. Ik heb even geaarzeld of ik ze beide in de collectie wilde hebben. Maar ik heb ook kleurvarianten van andere spaarvarkens, of verschillende decors op dezelfde mal. Dus waar heb je het over, bedacht ik.

Grappig is dat van dit spaarvarken, dat naar alle waarschijnlijkheid uit Duitsland komt na 19 jaar (de eerste is van 1997) een soortgenoot opduikt.

De duizendste

GD — Sat, 19 Nov 2016 12:51:00 GMT

De 1000e

Het heeft 51 jaar geduurd, maar eindelijk is ie er dan: het 1000ste spaarvarken in mijn verzameling. Of hij antiek is weet ik (nog) niet, maar het is wel een juweeltje. Voor de herkomst waren twee mogelijkheden: China of Vietnam. Na onderzoek werd het Vietnam. Waarom? Er staan geen Chinese karakters onder maar Latijns schrift met een accent circonflexe op de letters: Gông Bê. Verder heb ik het spaarvarken gekocht op de Franse eBay. Vietnam was ooit een Franse kolonie en het is dus waarschijnlijk dat het spaarvarken vandaar is meegenomen naar Frankrijk. Einde ‘bewijs’.

Scoren op de beurs

GD — Fri, 18 Nov 2016 12:48:00 GMT

Verzamelaarsbeurs Nieuwegein

Op beurzen en verzamelaarsmarkten kom ik zelden originele spaarvarkens tegen. Mijn echtgenote Janke die roze persglas verzamelt scoort altijd vele malen beter, het zij haar van harte gegund. En dan ineens is er een overvloed. Dat overkwam mij op de Verzamelaarsmarkt In de Beursfabriek in Nieuwegein op 5 november 2016. Daar stond een mevrouw het legaat van haar familie te slijten. Zij had de hele verzameling spaarvarkens geërfd en die mocht ze verkopen. Twee kramen stampvol met spaarvarkens, de meeste van het type ‘met dop’ en vaak volmaakte kitsch. Maar ook een aantal die ik wel wilde hebben. Waaronder twee van Kees van Moorsel die ik al heel lang zocht en een bruine van de Boer uit Workum.

De glazen spaarvarkens waren zo verkocht via mijn shop.

En de groene van Goedewaagen (2e van links voor) ook.

Reclame voor fietsen

GD — Wed, 28 Sep 2016 11:41:00 GMT

Reclame maken voor fietsen van Gazelle met een spaarvarken

Recent kocht ik een verzameling waarvan de meeste spaarvarkens (uiteraard) een dop in de buik hadden. Die hebben inmiddels alle een goede bestemming gekregen, maar er zaten twee vondsten tussen. Wat ook de reden was om de verzameling voor een heel klein prijsje over te nemen. Eentje was van Piet Pelle. Wie? Piet Pelle van Gazelle. De Haarlemse kunstenaar Ko Doncker (1874-1917) ontwierp in 1912 Piet Pelle voor de Gazelle. Het boekje Piet Pelle op zijn Gazelle had als ondertitel "een boeiend verhaal voor kinderen van 8 tot 80 jaar". De boekjes waren bedoeld als promotiemateriaal voor de Piet Pelle-(jeugd)fietsen van Gazelle en bevatten de slagzin "Piet Pelle op zijn Gazelle". Uit deze serie heb ik nu een spaarvarken, niet uit 1912, maar eerder uit de jaren 1950. Leuk. Ik heb ook nog een andere van Gazelle die mij nu bij nader inzien bevreemd. Dat de illustraties hierop van Fiep Westendorp zijn is een aardig weetje, maar de getekende fietsjes hebben (voor zover ik heb kunnen naspeuren) niets van doen met productiemodellen van Gazelle. Dan is Piet Pelle een treffender promotie, tenzij het management Piet zat was.
Dit spaarvarken is van later datum. Beide spaarvarkens zijn overigens van Plateelbakkerij Schoonhoven.

Oudste spaarvarken

GD — Mon, 18 Jul 2016 11:38:00 GMT

Oudste spaarvarken

Hoe oud is het oudste spaarvarken? En dan bedoel ik een spaarpot in de vorm van een varken. Waar komt die dan vandaan? Deze (aan mezelf gestelde) vragen beantwoorden valt nog niet eens mee.

M’n eerste gedachte was dat zo’n oud spaarvarken in China gevonden zou moeten zijn. Immers de beschaving in China was al op een hoogtepunt toen ‘we’ in het westen nog in beestenvellen rondliepen en er nog geen geldtransacties (sparen kan je met vele voorwerpen, maar muntjes zijn handiger als je ze in een spaarvarken wilt stoppen)plaatsvonden. De omstandigheden voor een spaarvarken waren in China ook gunstig. Het varken genoot hoog aanzien als varken op zich, maar ook als offerdier. Wat ik vond in de literatuur was geen spaarvarken, maar wel degelijk spaarpotten van klei. In de Tang dynastie bijvoorbeeld waren er al zowel officiële offerblokken als spaarpotten voor kinderen. Geen (oudste) spaarvarken in China dus, toch merkwaardig voor een werelddeel dat het varken in haar dierenriem heeft.

Vóór onze jaartelling vinden we geen spaarvarken. Toch is sparen al een eeuwenoud gebruik. Voor het ‘kopen’ van een bruid, voor feesten en andere bijzondere gelegenheden legde men regelmatig iets apart in speciale bergplaatsen. Wanneer men er voor het eerst individuele spaarpotten op na ging houden is onbekend. Bij de oude Grieken kende men verwante objecten, in de vorm van offerblokken met een gleuf. Hier ging het echter om gaven van meerdere 'spaarders' bij elkaar. Bij opgravingen in Pompeï vond men kleinere modellen van offertronken (uit de 1e eeuw na Chr.), die als bewaarplaats van privégeld hebben gediend. Waarschijnlijk ontstonden de eerste verplaatsbare spaarblokken en spaarpotten in ons westers deel van de wereld in de vroege middeleeuwen. Bekend zijn de zware offerblokken in kerken. In latere eeuwen bewaarde men ook thuis geld: in een wollen sok (geen grapje, maar door vondsten aangetoond), in aarden potten of kruiken. Ons in het westen zo bekende spaarvarken zou zijn ontstaan rond 1600 en was in de 18e eeuw een gebruiksvoorwerp dat je in veel huishoudens tegenkwam.

Toch is het spaarvarken ouder. Nogmaals: ik heb het over het varken! We gaan naar Indonesië. Nabij Trowulan op Oost Java is een groot complex opgegraven van het Majapahit koninkrijk uit de 14e en 15e eeuw. Met grote aantallen terracotta figuren, waaronder spaarvarkens. De Majapahit spaarvarkens waren er om muntjes als offer voor de goden in te bewaren. Waarschijnlijk moet je ze in zekere zin vergelijken met onze kerkelijke offerblokken, deze spaarvarkens waren zeker geen kinderdingen. Ik heb 5 kopieën in mijn collectie. Het oudste spaarvarken stamt dus uit de 14e eeuw? Nou, dat is nog maar de vraag.

Het oudste (mij) bekende spaarvarken is gevonden in Billeben (Thüringen, Duitsland). Onderzoek zou uitwijzen dat dit Middeleeuwse stenen spaarvarken is gemaakt in de periode 11e tot 15e eeuw. Sommige deskundigen houden het op de 13e eeuw (consensusmodel: mooi in het midden!). Het bevindt zich in de depot van het Museum für Ur- und Frühgeschichte Thüringens in Weimar.

Het antwoord op mijn vragen is derhalve: het oudst bekende spaarvarken komt uit Duitsland en stamt uit de 13e eeuw. Maar zoals met alle 'existentiële’ vragen zijn de deskundigen het daar nog niet over eens. Het oudste spaarvarken in mijn verzameling is van ± 1750. Maar zeker weten doe ik dat ook niet. Spaarvarkens determineren is namelijk geen exacte wetenschap.

Japans spaarvarken

GD — Sat, 23 Apr 2016 11:24:00 GMT

Japans spaarvarken

Op de Verzamelaars Jaarbeurs 2016 kocht ik een Japans spaarvarkentje. Ik heb er een aantal en daar staat alle Foreign op, een teken dat ze geïmporteerd zijn in het Verenigd Koninkrijk of Amerika. En daarna weer overal heen uitgezworven zijn, ongetwijfeld. Ze zijn redelijk oud. Uitsluitend Foreign zonder land van herkomst is van wetgeving voor 1914. Op Amerikaanse sites zie je dat dit type uit Japan komt, meegenomen door de Amerikaanse militairen die daar vele jaren zaten. Ik heb nu twee dezelfde met verschillen (een contradictie, maar vooruit): 1. Oud (links) heeft het stempel Foreign, de nieuwe (rechts) niet, 2. Oud is van aardewerk, de nieuwe van porselein’ 3. De nieuwe is zorgvuldiger gekleurd en scherper uit de mal gekomen wat meestal op een nieuwe mal duidt. Welke is nu ouder qua leeftijd? Volgens mij degene met Foreign (voor 1914), de nieuwe aanschaf zal uit de periode tussen de 2 wereldoorlogen stammen. Die van porselein is mooier…..

Stukje historie

GD — Sat, 26 Mar 2016 10:40:00 GMT

Soms triggert een spaarvarken je om ietsje verder te zoeken dan de herkomst van het spaarvarken alleen. Bij dit spaarvarkentje is er duidelijk meer. Een hele wereld ontvouwt zich: vakantievreugde en oorlogsleed.

Het spaarvarkentje, mooie Friese kerfsnee (10 cm), heeft als gravering "Vacantievreugd Ommen". Eerst maar de vakantievreugde, we schrijven het nu met een k en niet meer met een c. In de vijftiger jaren kwam in Nederland het vieren van vakantie steeds meer in zwang. Ook Ommen was voor velen een geliefde vakantiebestemming. De neringdoenden waren blij met de komst van de vakantiegangers die toen met “vreemden” werden aangeduid. Ze gebruikten de slogan: “Kom in drommen naar Ommen” om mensen te trekken. Grote industrieën kwamen op de gedachte om voor hun werknemers een mooie en goedkope vakantie te regelen, die bij wijze van spreken op eigen kantoor geregeld kon worden. In 1952 werd door Stork, Hoogovens, Werkspoor, AKZO en de Spoorwegen een stichting opgericht met de naam “Vacantievreugd”. Deze stichting pachttte het natuurterrein rondom de Besthmenerberg. Het spaarvarken is dus in ieder geval van na 1952. Ik schat zo 1960.

Nog wat verder graven. Waar is het vakantiepark precies? Op het terrein op de Besthmenerberg zat van 22 juni 1942 tot 1945 een strafkamp (Arbeitseinsatzlager) voor zwarthandelaren en illegale slachters, mensen die de distributiewetten hadden overtreden. Het was gevestigd op de plaats waar voor de oorlog de Sterkampen van de theosofische beweging werden gehouden, met Krishnamurti als spreker. Op 31 december 1946 werd kamp Erica opgeheven. Een kruis en een bescheiden gedenksteen in het bos herinneren aan de gruweldaden die hier zijn begaan. Op dit voormalige kampterrein is nu het camping/bungalowpark gevestigd, vakantiecentrum Besthmenerberg (Vacantievreugd.nl)
.

Ingekocht 2015 tot 02-2016

GD — Sat, 20 Feb 2016 16:39:00 GMT

Aanvullingen 2015-2016 (tot 20-02)

Maar liefst 46 unieke en veelal antieke spaarvarkens (in ieder geval vintage plus) gekocht in het afgelopen jaar.

Dat is best wel veel. De meeste staan al op de website, maar het is altijd leuk om een verzameling binnen een verzameling te zien. Toch?

HB Henriot Quimper

GD — Wed, 10 Feb 2016 13:54:00 GMT

Henriot Quimper (Frankrijk)

Wie een beetje geïnteresseerd is in spaarvarkens, en dat ben je anders bekeek je deze blog op de spaarvarken site niet, dan weet je dat er in Bretagne een beroemd aardewerkcentrum is in Quimper met o.a. de vestiging van HB Henriot die net als Koninklijke Tichelaar in Makkum bij ons traditioneel aardewerk maakt. HB Henriot heeft één type spaarvarken, mal 393 maar dan wel in een verscheidenheid aan beschilderingen. Ik heb de hand weten te leggen (zo heet dat lekker ouderwets, letterlijk is het als je ergens je hand op legt is het van jou – vroeger dan, moetje nou niet mee aankomen) op twee afwijkende spaarvarkens van Henriot. Logisch dat je dan de firma HB Henriot in Quimper even vraagt of ze het varken kunnen plaatsen (periode, mal, markt). Dat kunnen ze niet, ze hebben geen archief (meer). Verwijzen naar het Musée de la Faïence, van waar je ook een vaag antwoord krijgt. Dan maar het e-mail adres van de auteur van het standaardwerk over Franse spaarvarkens Maryse Bottero opgezocht. Zij antwoordt: “Ik weet het ook niet”. Je suis navrée de ne pas pouvoir éclairer davantage votre lanterne. Je suis moi-même toujours à la recherche d’identification précise, mais faute de catalogue il est bien difficile de s’y retrouver et surtout d’affirmer quoique ce soit. Sans preuve, je ne peux que supposer et ne pas affirmer.

Ik ga uiteraard verder zoeken, net zo lang tot ik het wel weet. Maar als iemand van de lezers van deze pagina het weet mail me dan. Het kunnen hele triviale weetjes zijn: “ toen en ten zag ik er een in die en die winkel”, of “ik weet er nog een te staan”, “mijn overgrootvader had er een in 1945”, etc. Of gewoon”Ik weet het…”.

Kees van Moorsel

GD — Mon, 18 Jan 2016 14:01:00 GMT

Kees van Moorsel

Om je verzameling compleet te maken, wat nooit lukt overigens omdat je geen idee hoe compleet iets kan zijn, moet je eindeloos zoeken, maar soms ook helpt het toeval een handje. Of is dat ook het gevolg van voortdurend zoeken? Beetje filosofisch begin, dat wel. Ik heb 6 spaarvarkens die worden toegeschreven aan Kees van Moorsel en zocht sinds een aantal jaren het origineel. Sinds deze maand heb ik er een. Hij stond gewoon op Marktplaats.nl. Ze zijn zeldzaam en de betaalde prijs was er ook naar. Het gevolg is dat ik de deelverzameling Van Moorsel nu compleet verklaar. Ik heb er nu 7 en dat is genoeg, mooi (symbolisch) getal ook.

Kees van Moorsel (1916 - 1981) studeerde aan de Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam. In 1941 nam hij Pottenbakkerij De Vier Paddenstoelen over en produceerde hier aardewerk tot 1951. Vanaf 1953 tot 1969 produceerde hij zijn aardewerk in Pottenbakkerij 't Kalkoentje (gesloten in 1976) in Remmerden, nabij Rhenen. Opvallend detail is dat hij hier ook een camping exploiteerde. Het werk van Van Moorsel kenmerkt zich door gestileerde weergaven van dieren en mensen in de kleuren zwart en wit. Zijn werk wordt tegenwoordig regelmatig aangeboden op veilingen en verzameld door verzamelaars van design-aardewerk. Zijn signatuur is een gestileerde versie van zijn initialen in hoofdletters KVM.

Spaarvarken uit een mal

GD — Thu, 03 Dec 2015 09:23:00 GMT

Om het productieproces te visualiseren, om het met plaatjes te laten zien, is in Atelier Lokaal in Lekkerkerk op mijn verzoek met een mal die ik al heel lang in bezit heb, een spaarvarken gemaakt. Dit is het eerste deel, van het gieten tot en met het 'rauwe' spaarvarkentje. Omdat de mal van gips is neemt hij water op. Daardoor droogt de gietklei aan de wanden van de mal in en vormt zich de buitenkant van het spaarvarken.

Oud souvenir

GD — Mon, 02 Nov 2015 11:40:00 GMT

Oud souvenir

Uit Frankrijk kwam via eBay.fr een klein souvenir spaarvarkentje (kop tot staart 9 cm). Gaaf en heel oud en mede door de hoge Franse portokosten nog relatief duur. Maar uniek, dus ik moet niet zeuren. Hoe oud is nu zo’n spaarvarkentje? Bij souvenir spaarvarkens uit de jaren 1900 – 1930 is dat vaak niet moeilijk te achterhalen, wel tijdrovend gaf ik enkele blogs hiervoor al aan. Je zoekt op internet naar de ansichtkaart die past bij het plaatje op het spaarvarken. Niet altijd een hit, maar na veel zoeken meestal wel. Zoals in dit geval. Via beide ansichtkaarten (bron: Delcampe.net) uit 1904 (links) en 1905 (rechts) kon ik concluderen dat het varkentje ook uit die tijd moet zijn. Het plaatje van de ansichtkaart (van 1904) is als ingekleurde transfer op spaarvarkentje iets vergroot en ingekleurd, je ziet rechts een compleet treintje.

Missing link Spaarfonds

GD — Wed, 14 Oct 2015 09:38:00 GMT

Missing link spaarvarkens van het NV Nationaal Spaarfonds

De bekende groene serie van het NV Nationaal Spaarfonds ’s Gravenhage bestaat voor de meeste verzamelaars uit 3 exemplaren, de meest recente, die van na 1956. Maar er zijn er meer zoals de trouwe bezoeker van deze site al lang weet. Onlangs ontdekte ik op Marktplaats een missing link. Weliswaar niet in groen, maar in bisquit (dus nog ongeglazuurd). Ik heb deze gedateerd op 1945-1950 en beschouw hem als de eerste poging om een spaarvarken te laten maken dat goedkoop en simpel geproduceerd kon worden. Dus niet een waar, als de vorm uit de mal komt, de oortjes, pootjes en het staartje nog aan moeten. Dat is arbeidsintensief en kost dus geld. Na dit spaarvarken (ca 5 jaar uitgegeven vermoed ik) kwamen er (3?) experimenten met spaarvarkens die sterk lijken op dat wat ik het kleine standaardvarken van het Spaarfonds noem. De vorm verschilt en de lettertypes zijn anders, maar dan moet je goed kijken. Uiteindelijk werd in 1956 aan het pas opgerichte Kunstatelier De Drietand (Gouda)de opdracht gegeven het standaardvarken te produceren, dat zo’n 10 jaar in productie bleef (en waar dus heel veel van bestaan!).

Daarna volgen er twee andere typen (ook door de Drietand gemaakt) waarvan een wat nors kijkt en de laatste uit de groene serie een wat vriendelijker uitstraling heeft. Het verhaal wil dat dit op verzoek van de directie van het Spaarfonds is gedaan, die het norse spaarvarken niet vond passen bij datgene wat het Spaarfonds wilde uitstralen.

HEPP spaarvarkens

GD — Wed, 30 Sep 2015 12:37:00 GMT

HEPP spaarvarkens

In het standaardwerk van Tom Stoddard (Ceramic Coin banks – Identification & Value Guide - 1997) heet dit soort Hole-Eyed Pottery Pig (HEPP), vrij vertaald: Hol-Ogig Potterie Varken. Ze werden gemaakt in zowel Oostenrijk als Tsjechoslowakije (dat zoals je wellicht weet ooit één staat was Het Oostenrijks-Hongaarse Empire ) gedurende 1870 tot de 1e Wereldoorlog. Ze zijn er in 4 maten: van 15,5 tot 9 cm. Ze hebben alle ongeglazuurde poten (en onderlijf) en zijn alle voorzien van ‘drip-glazuur’(“drip” = drup). Ze werden gemaakt in persmallen. Er zijn er die een merk of herkomstaanduiding hebben. Ik heb ze met Austria, Czechoslovakia en Cechoslovakei (de Duitse benaming voor Tsjechoslowakije). Het is wat fragiel aardewerk, vandaar dat de meeste lichte beschadigingen hebben.

De waarde? Hangt van de conditie (en grootte) af, maar tussen de € 25 en € 50.

NEPP is overigens None-Eyed Pottery Pig, de ogen zijn daar dicht!

Souvenir spaarvarkens

GD — Thu, 03 Sep 2015 09:06:00 GMT

Souvenir spaarvarkens

Een deelcategorie binnen mijn verzameling vormen de souvenir spaarvarkens. Een herinnering aan een bezoek aan een plaats, een uitspanning, natuurgebied of dergelijke. In de jaren 1920 was het gebruikelijk dat je een souvenir mee naar huis bracht, reizen (en vakantie) waren toen nog geen ‘gemeengoed’ en met zo’n souvenir kon je uitstralen dat je bereisd was en je had gelijk een gespreksonderwerp. Souvenirs waren er te kust en te keur, met één opvallende overeenkomst: de transfer van de plaats, het gebouw in die plaats, of verzin het maar. Transfertechniek op aardewerk is al behoorlijk oud, de transfers worden op het bisquit geplakt en komen zo onder het glazuur.

De transfers werden heel vaak afgeleid (gekopieerd) van ansichtkaarten die (ook) op dat moment in omloop waren. Met die wetenschap is het betrekkelijk eenvoudig om een spaarvarken te dateren. Immers ansichtkaarten hebben een postzegel met stempel of soms een geschreven datum van de afzender. Eenvoudig, maar tijdrovend zelfs met internet. Want vind maar eens de juiste ansichtkaart. In heel veel gevallen is me dat gelukt.

De ansichtkaart (bron: Postcardsfrom.nl) is van 1913, dus is de veronderstelling gewettigd dat het spaarvarken ook uit die tijd komt. Voor de zekerheid hou ik het op ± 1920. Nog een?

Hier kan je aan de transfer zien dat hij is nagetekend met als voorbeeld de ansichtkaart (bron: Verzamelaarsmarkt.nl) uit 1906. Dit type spaarvarken overigens was bij de souvenirhandelaren kennelijk populair, ze duiken in vele plaatsen (spreekwoordelijk nu) op. De productie (spaarvarken en transfer maken) vond in Duitsland (vermoedelijk Thüringen) plaats.

Op verkeerde been

GD — Wed, 15 Jul 2015 14:25:00 GMT

Op verkeerde been: Een sticker zegt ook niet alles

Mijn ontegenzeggelijk Friese spaarvarken met de sticker “Potterie De Pui” Harlingen heeft mij wat hoofdbrekens bezorgd. En heel veel, achteraf zinloos (je leert er altijd weer wat van, maar ‘zonder resultaat’ is een betere uitdrukking, toch prefereer ik nu zinloos) zoekwerk.

Een potterie is naar het Engels ‘pottery’ een pottenbakkerij, is mijn uitgangspunt.

Maar Potterie De Punt is in geen enkel register van pottenbakkerijen te vinden. Wel genoeg Harlingse pottenbakkerijen van vroeger.

Rondvragen bij experts en anderen die er wat van weten leverde ook niets op.

Uiteindelijk bij Delpher.nl de oude kranten geraadpleegd. En daar vond ik in de Leeuwarder Courant van 13 maart 1976 (e.v.) potterie De Punt aan de Voorstraat 13 te Harlingen met een expositiekeldertje sinds maart 1976. Wat boven dat keldertje zat is niet beschreven, maar ik veronderstel het volgende: In de jaren 70 was het modern een taartenzaak vlaaierie, een theeschenkerij théerie,de sanitairspecialist baderie te noemen, dus waarom niet een zaak die aardewerk potten en aanverwante zaken verkoopt als potterie te betitelen? Zodoende kon je daar (ik veronderstel maar even door) in 1979 een Fries spaarvarken kopen, met een fraaie sticker, die geen enkele informatie geeft over de maker van het spaarvarken. Zo wordt je op het verkeerde been gezet.

Mijn veronderstelling blijkt enkele dagen later te kloppen. De VVV Harlingen, die ik als laatste raadpleegde in mijn zoektocht, bevestigde dat De Pui een winkel was en geen pottenbakkerij.

Spaarvarken vertalen

GD — Mon, 22 Jun 2015 08:57:00 GMT

Spaarvarken vertalen

Een verzamelaar gaat, ook als hij/zij in het buitenland is, op zoek naar spaarvarkens. Ik zoek de originele. De ouderwetse en liefst antieke.

Maar waar vindt je die? Dat zal je moeten vragen. Aan mensen op straat, in je hotel, in het vakantiepark, in de antiekshop of bij de plaatselijke VVV. En hoe noem je dan zo’n spaarvarken in het buitenland? Met “èh-savings-èh-bank-thing” kom je niet echt ver.

Om je te helpen heb ik een uitgebreide lijst gemaakt.

Waarbij je wel moet weten dat een piggy bank een containerbegrip is voor een container (inderdaad) waarin je geld bewaard. Niet per sé een spaarvarken dus. Toch heb ik zo veel mogelijk vertalingen gezocht waarin varken voorkomt en op Google vervolgens gekeken wat dat woord dan opleverde. Spaarvarkens uiteraard, gelukkig maar.

Als je er helemaal niet uitkomt qua taal, of er geen zin aan hebt, dan kan je ook een plaatje als dit gebruiken.

Zegt vaak meer dan woorden. Ik heb het altijd in mijn portefeuille.

Tip:

Ga, als je iemand uitlegt dat je een spaarvarken zoekt, geen knorgeluiden er bij maken. Dat kan in het buitenland verkeerd worden uitgelegd. Soms voelen mensen zich dan beledigd en heb je de ‘poppen aan het dansen”. Niet doen dus.

De Drietand

GD — Wed, 17 Jun 2015 15:18:00 GMT

Spaarvarkens van NV Nationaal Spaarfonds

Getriggerd door de afbeelding van een groot Gouds plateel spaarvarken op Marktplaats (dit keer voor € 800,-) met de daarbij behorende (juiste) informatie heb ik het aldaar aangehaalde boek Goudse Plastieken van Johan Karelse en Frans Leidelmeijer (Kunst & Kitsch) in de bibliotheek opgevraagd. Bij toeval stuitte ik daarin op pagina 506 op een van de spaarvarkens in mijn collectie. Een promotiespaarvarken gemaakt door Kunstatelier De Drietand te Gouda (1956 – heden), de mijne is nummer 209. Deze lijkt op de laatste in de groene serie van het NV Nationaal Spaarfonds (204). Mogelijk is die ook daar gemaakt? Desgevraagd blijkt mijn veronderstelling te kloppen: "Deze is inderdaad (ook) bij De Drietand gemaakt".

De vraag of ze nog meer soorten voor het NV Nationaal Spaarfonds hebben gemaakt wordt, zij het met een voorbehoud (“ik weet het bijna zeker, maar niet 100%”), bevestigend beantwoord. Omdat De Drietand vanaf 1956 bestaat (aanvulling september 2024: eind 2022 is de fabriek/ het atelier gesloten) komen daarvoor 3 groene spaarvarkens in aanmerking: 204 (zelfde vorm als 209) en 151 en 237.

Dus door stom toeval ontdekt waar de drie meest voorkomende groene spaarvarkens van het Spaarfonds gemaakt zijn. Het blijft een soms onmogelijke toer (een uitdaging heet dat!) de herkomst van de spaarvarkens in mijn collectie te vinden, maar dit is weer zo’n succesje waardoor je toch weer opgewekt doorgaat met zoeken.

Invoerrechten

GD — Sat, 30 May 2015 09:25:00 GMT

Dit Henriot Quimper spaarvarken uit Amerika arriveerde op donderdagavond (19.30 uur).

Of ik even € 21,21 contant wilde afrekenen. Dat had ik niet paraat waarop de sacherijnige besteller van Post.nl vertrok met het pakket dat ik de volgende dag op ons postkantoor kon afhalen, tegen betaling uiteraard. Hier had ik niet op gerekend, maar had het kunnen weten.

Dus maar weer even opgezocht hoe het zit:

Wanneer je goederen hebt gekocht, een geschenk of monster hebt ontvangen vanuit een land buiten de Europese Unie, waarvan de waarde hoger is dan € 22, moeten deze goederen volgens de EU en Nederlandse wetgeving bij de douane worden aangeboden. Daarover dient belasting te worden betaald, waarbij je moet denken aan BTW, invoerrechten en accijnzen. In mijn geval dus € 21,21. Ga ik nog een bezwaarschrift indienen? En op basis waarvan dan? Of neem ik mijn verlies? Het is een uniek spaarvarken (periode 1922-1940?). Dus neem ik mijn verlies en kost dit spaarvarken € 76,51.

Hoezo antiek?

GD — Wed, 20 May 2015 07:20:00 GMT

Antiek? An me hoela...

De informatie bij de spaarvarkenadvertenties op Marktplaats is niet altijd correct. Ach, je kan niet alles weten en voor velen zijn de spaarvarkens maar ‘bijvangst’. Maar ook de handel maakt er soms een potje van. Wat te denken van een spaarvarken uit de jaren 1960-70 dat hooguit € 20 mag kosten en dat verkocht en gekocht wordt in een antiekzaak voor € 100,- Dan ben je als koper echt belazerd, anders kan ik het niet noemen. Het spaarvarken in de advertentie wordt duidelijk met verlies verkocht. Deze verkoper is tenminste correct, al is de prijs nog veel te hoog.

De eerlijkheid gebied te vertellen dat het mij ooit ook overkwam. Mijn eerste spaarvarken van het NV Spaarfonds ’s Gravenhage kocht ik in een antiekzaakje in Brussel, ik had ze nog nooit gezien, voor ƒ 50. Vele jaren later verkocht ik setjes van 3 voor € 17,50…...

De moraal?

Als je het niet weet wat antiek is vraag het dan aan een deskundige (en zelfs die slaan er soms een slag naar!) of neem de moeite even op mijn site te kijken. Of stuur een mailtje: twee weten meer dan één.

Soorten aardewerk

GD — Wed, 29 Apr 2015 09:34:00 GMT

Onlangs had ik een discussie over gres en hoe dat aan het glasachtige laagje kwam. Deels ligt dat aan de klei, maar het kan ook door toevoeging van zout komen. Dit was aanleiding om (weer) wat verschillen op rij te zetten.

De verschillen tussen aardewerk, steengoed en porselein zijn:

Aardewerk is klei, gebakken tussen 800 en 1100 ºC, waarbij geen versintering of verglazing optreedt. Het is dus poreus.
Steengoed is gemaakt van een kleisoort die tegen hogere temperaturen bestand is (ca 1200-1300ºC), waarbij het versintert en daardoor ondoordringbaar voor de meeste vloeistoffen wordt. Het is ook goed bestand tegen zuren.
Porselein is gemaakt van kleisoorten (waaronder kaolien) die onder nóg hogere temperaturen (ca 1280-1400ºC) worden gebakken, waardoor het totaal verglaast. Het kan veel dunner gemaakt worden, en krijgt dan ook een mooie klank. Vroeger gebruikte men ook beender-as, waardoor “bone-china” ontstond.

Over de productie van steengoed of Keuls aardewerk of stoneware nog dit: Je hebt steengoed dat na één keer bakken vanzelf versinterd of verglaasd. En je hebt steengoed dat (extra) voorzien is van een laagje zoutglazuur. Zout verdampt bij 1250º, dus als de pottenbakker dacht dat het vuur bijna heet genoeg was hoefde hij maar een beetje zout in de oven de strooien, om de temperatuur te testen. Dan werd de oven "gezouten" dat wil zeggen: men strooit flink zout in de oven, dat dan op de kannen/ potten/ spaarvarkens neerslaat en dat mooie glazuur vormt. Zoutglazuur is doorzichtig, maar door allerlei toevoegingen kon men allerlei kleuren glazuur maken. Veel zout kwam van de kust, en het zo typische kobalt, dat voor die mooie kobaltblauwe decoraties bij Keuls aardewerk zorgt, kwam uit Polen.

De chemische naam van zout is natriumchloride, dat tijdens het bakken verandert in natriumoxide en zoutzuur. Dit zoutzuur komt als een gas uit de oven. Door deze chemische reactie slaan de dampen als natrium-aluminium-silicaten op de kannen en kruiken in de oven neer. Bij reductiebrand wordt een oven, als hij de juiste temperatuur heeft bereikt, geheel afgesloten zodat er geen zuurstof meer bij kan. Het vuur haalt zijn zuurstof, die het nodig heeft om te kunnen branden, dan uit het steengoed, waardoor dit dan nog sterker wordt. Wel komt daar dan ook nog chloorgas bij vrij, dus gezond was dat werk niet bepaald.

Kruidenvarken

GD — Sat, 18 Apr 2015 11:26:00 GMT

Waterkers- of Chia- of kruidenvarkens

Wat je hier ziet is een spaarvarken en toch ook niet. Waarom zou je een spaarvarken van onder glazuren en van boven niet? Die vraag moet je aan het denken zetten. Geen gewoon spaarvarken dus. Het is een kruidenvarken, een Kresse Schwein, a cress/ chia piggy. Op het varken kan je bijvoorbeeld waterkers laten groeien. Je koopt daarvoor een pasta met waterkers zaadjes, smeert dat in de groeven (daar zijn ze voor!), doet water in het varken (de onderkant is geglazuurd opdat het water er niet uit druppelt!) en wacht tot het gaat groeien. Waar je die pasta momenteel kan kopen weet ik niet, het was ook een item dat in de jaren 1930-1950 ‘modieus’ was.

Iets om over te praten in de keuken. “Wat heb jij daar nou?” “Voor het huishoudgeld?”

“Nee, voor .......” en dan kan je het uitgebreid uitleggen. Zoals ik nu ook gedaan heb.

Productiemethodes

GD — Mon, 30 Mar 2015 09:20:00 GMT

Bij “Productie 1”beschreef ik voorheen 3 methoden om een spaarvarken te maken. Maar er is nog een 4e, namelijk vouwen. Deze is in onbruik geraakt omdat ze nog al arbeidsintensief is. Immers slip in een mal gieten is veel eenvoudiger en meer geschikt voor massaproductie. Neem een bonk pottenbakkersklei en rol deze uit tot een platte koek van ongeveer een ½ cm dik *(eigenlijk net als bij deeg). Snij hieruit een grote cirkel en vouw dit naar elkaar toe. De bovenrand stevig dichtknijpen. Er ontstaat dan de bekende visvorm met opstaande rug. Beetje boetseren aan de voorkant voor de kop en de achterkant dichtmaken met de staart. Even laten drogen, dan oortjes er op, pootjes er onder (drie bij Fries en 4 bij Gouds) en geldgleuf er in snijden. Er zijn beschrijvingen (o.a. uit 1948) van fabrikanten van borden die van de (voor fraaie borden) mislukte vormen op deze manier spaarvarkens maakten. Deze spaarvarkens zijn zwaarder dan 'gewone' malvarkens.

Aan dit spaarvarken kan je het proces afzien. In de bovenrand zie je de vingers die de klei dichtknepen, en je ziet de twee kanten van de oorspronkelijke (cirkelvormige) plak klei. Het spaarvarken heeft 3 pootjes, dus beschouwen we het als Fries.

Restauratie

GD — Sat, 07 Mar 2015 08:47:00 GMT

Restaureren, doe je dat nou wel of doe je dat per definitie niet? Meerdere antwoorden.

1. Ik wil het liefst altijd spaarvarkens in mint conditie, puntgaaf dus. Dat ze gebruikt zijn en dat je dat kan zien is geen probleem. Maar als er stukjes af zijn dan? Hangt er van af hoe bijzonder het spaarvarken is voor mijn collectie.

2. Restaureren doe je niet bij antieke spaarvarkens (van vóór 1915 dus). Die laat je in principe zoals ze zijn.

3. Restaureren doe je wel, eigenlijk herstellen van spaarvarkens waar lichte beschadigingen aan zijn of waarvan de oren, zoals zo vaak, kapot zijn.

Recent kwamen er 2 spaarvarkens binnen die de moeite waard waren om te herstellen.

948: Het groene spaarvarken uit Gouda waarvan ik de leeftijd niet echt kan inschatten had een geldgleuf waar duidelijk aan gerommeld was, het was groter gemaakt kennelijk. Lelijk. Die geldgleuf is (het was een peuterwerk zei Jannie die het herstelwerk doet) weer netjes. En in de juiste kleur gebracht.

950: Een Knabstrub spaarvarken (Denemarken) waarvan de bek een “buts” had gehad.

Dat was vrij eenvoudig te herstellen.

Aanwinsten

GD — Thu, 05 Feb 2015 15:37:00 GMT

Drie nieuwe, totaal verschillende, spaarvarkens in de collectie.

Uit Frankrijk een varken van Faïence de Desvres (Nord Pas de Calais) van Manufacture Gabriel Fourmaintraux (GF). Hiervan had ik er in Stuttgart al een gekocht op de EMBC veiling, maar deze is veel ouder en heeft een andere beschildering (fait main, dus geen transfer).

Uit Nederland (met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid, maar je weet het nooit) een spaarvarken uit een serie. Series bouw je op in een collectie, die koop je nooit in een keer. Vaak zit daar jaren tussen zoals nu ook het geval. Deze, de kleinste van de 3, kocht ik op Marktplaats.

In het kader van kitsch dit Delfts blauwe spaarvarkentje. Zo worden ze niet meer gemaakt en dat is maar goed ook.

Mexicaanse aanwinst

GD — Sun, 01 Feb 2015 10:06:00 GMT

Voor mij is Mexico bekend, qua spaarvarkens dan, om zijn beugel spaarvarkens. Varkens met een beugel op de rug die je op kan hangen, zodat je (en anderen!) er moeilijk bij kunt. De oorsprong van de beugel heb ik (nog) niet kunnen achterhalen. Naast deze spaarvarkens zijn er ook prachtige zittende spaarvarkens. Het type aardewerk wordt (een beetje denigrerend vind ik wel) volksaardewerk genoemd. Terra cotta (gebrande aarde) met schilderwerk. Bij Mexicaanse spaarvarkens of in sober bruin of in felle kleuren. Mijn nummer 940 in de collectie was ooit rood met blauw. Hoe de verf er af gegaan is, is niet duidelijk. Het kan dat hij onder de aarde heeft gelegen, want ik veronderstel niet dat iemand het spaarvarken heeft kapot gepoetst. Hoogte is 17 cm. Dit is het 2e zittende Mexicaanse spaarvarken in mijn collectie.

De "groene serie" uit Thüringen

GD — Sun, 25 Jan 2015 11:09:00 GMT

Kermisgoed uit Thüringen

Een bijzondere categorie binnen de spaarvarkens is de zogenaamde "groene serie" spaarvarkens en spaarpotjes uit Thüringen, waarin het varken steeds terugkomt. Deze spaarvarkens/ spaarpotten werden in de 1920-er jaren gemaakt. Ze waren bestemd als echte spaarpotjes, maar nog veel meer om de vitrinekasten van de welgestelden te vullen. Voordat het zover was kon je ze al op Jaarmarkten kopen.

Door de kleur groen zijn de meesten gekenschetst als de “groene serie”, waarvan er talloze bestaan (zie de voorbeelden uit de collectie van Lothar Graff, tot 2017 voorzitter/ president van de EMBC, klik op de foto).

Het zou goed kunnen dat ze gemaakt zijn bij de firma Conta und Böhme uit Pößneck (Thüringen). Omdat de spaarvarkens/potten niet gemerkt zijn is dat niet helemaal zeker.

Ik heb er recent een gescoord, ik vond hem op de Engelse eBay; collectienummer 939.

Spaarbanken

GD — Wed, 31 Dec 2014 09:21:00 GMT

Spaarbanken promoten sparen (oh, ja???).

Zoals mogelijk bekend ging het bevorderen van de spaarzin halverwege de vorige eeuw vooral uit van de overheid en de spaarbanken. Wellicht ken je de Nutspaarbanken (logo bijenkorfje) nog wel, of de spaarbank Stad Amsterdam, de Rijkspostspaarbank? Of de Zilvervloot?

Als je eenmaal ingeschreven was en een spaarbankboekje had kreeg je op je verjaardag vaak een felicitatiekaart van de spaarbank. Je ziet hier zo’n kaart en tevens het spaarbusje van de Spaarbank Stad Amsterdam (ook een Nutsspaarbank).

Het leuke aan dit soort kaarten vind ik dat ze refereren aan het oudste type spaarvarkens dat we in Nederland kennen. Groen loodglazuur en de ‘visvorm’. En uiteraard zonder gat in de buik.

Overigens: de spaarbusjes konden ook alleen maar bij het loket van de bank geopend worden.

Taxaties

GD — Mon, 22 Dec 2014 12:06:00 GMT

Bij programma’s als bijvoorbeeld ‘Kunst & Kitsch’ of de ‘Antique Road show’ en ‘Flog it’ onderzoeken experts de aangeboden voorwerpen op historische context, artistieke waarde, herkomst, etc. En ze geven uiteindelijk ook een schatting van de waarde (Flog-it doet dat nog het beste). Een expert kan bij taxatie de handelswaarde/ verkoopwaarde van het voorwerp noemen of de verzekeringswaarde/ vervangingswaarde onderzoeken. De handelswaarde stemt overeen met de prijs die men op een bepaald moment zou krijgen voor de verkoop van het spaarvarken terwijl de verzekeringswaarde eerder overeenstemt met wat men zou moeten betalen om een vergelijkbaar spaarvarken te kopen onder normale koopvoorwaarden.

Bij de genoemde programma’s, behalve bij "Flog it", wordt doorgaans de verzekeringswaarde genoemd omdat dit het publiek ‘genoegen doet’. Maar die heeft met de waarde voor de onmiddellijke verkoop niets uitstaande. Die blijkt bijna altijd vele malen lager en is gewoon een kwestie van vraag en aanbod. Wat een tegenvaller is na de aanvankelijke euforie. “Je dacht met je antieke spaarvarken binnen te lopen, maar de werkelijkheid valt bitter tegen.”

AH spaarvarken

GD — Thu, 18 Dec 2014 18:11:00 GMT

Albert Heijn let (vroeger en nu) op de kleintjes

Het AH spaarvarken wordt uitgebreid, met z’n geschiedenis, beschreven op mijn website. Het spaarvarken heeft een mintgroene kleur. Het zou, zo gaat het verhaal, in meerdere kleuren geproduceerd zijn, onder andere in crème en wit. Op Marktplaats.nl heb ik de afgelopen twee maanden een ‘gezocht’ advertentie gehad die helemaal niets, nog niet 1 reactie!!, heeft opgeleverd. Bewijs dat ze dus niet bestaan? Ik ben nog niet overtuigd. Dus als je een oma of opa weet die er mogelijk nog eentje op zolder of achter in een kast, in een doos, heeft staan? Laat het me weten. Dank alvast.

Mexicaans spaarvarken

GD — Thu, 04 Dec 2014 14:17:00 GMT

Is dit wel Mexicaans?

Op 25 november kocht ik via Marktplaats.nl dit fraaie (en m.i. unieke) gekleurde spaarvarken. Terracotta, beschilderd in de stijl van Mexicaans volksaardewerk. Kan ook nog Zuid Amerikaans zijn, daar ben ik nog niet achter. Of ik dat ooit ga ontdekken is de vraag.

Het spaarvarken is bijzonder gaaf. Datering? Lastig te bepalen, maar zeker is dat hij (het) redelijk oud is. Lengte 25 cm; collectienummer 938.

Spaarvarken: deel servies

GD — Sat, 29 Nov 2014 13:33:00 GMT

Spaarvarkens zijn een bijproduct van de aardewerkindustrie.

In 1930 verscheen er een artikel in de Leeuwarderkrant over het Friese aardewerk. Daar werd de productie van borden beschreven. Waarbij de vakman beeldend wist te vertellen van een mislukt bord dat van de schijf kwam of uit de mal waarvan hij met slim vouwen een typisch Fries spaarvarken maakte. Waarbij hij de randen van het voormalige bord op de rug van het varken in wording stevig vastdrukte. Een spaarvarken als restproduct dus.

Bijproduct waren ze vaak van serviezen. Toen ik voor het eerst in Quimper in de winkel van HB Henriot kwam (zal zo 1974 geweest zijn) hadden ze bij ieder servies een bijpassend spaarvarken. Niet om op tafel te zetten als onderdeel van dat servies, maar gewoon omdat dat in de productie en het decoreren (met de hand toen nog!) mooi meegenomen kon worden. Ik keek er verkikkerd naar, maar verdiende toen nog niet genoeg om ze alle te kopen. Nu zijn ze, op enkele meer traditionele na, onvindbaar.

Ook de Oost Europese bloemetjes spaarvarkens zijn bijproducten. Gemaakt in de slipstream (in dit geval letterlijk) van serviezen, bloempotten, voorraadpotten en verder alles wat je op het platteland (het is oorspronkelijk Hongaars, Bulgaars en/of Roemeens boerenaardewerk) kon gebruiken. Hier rechts een mooi voorbeeld.

Op verkoop websites (Marktplaats, etc) wordt dit spaarvarken veel aangeboden, vaak met een beschrijving die van geen kant klopt en prijzen die buitensporig zijn. Dan ben je voordeliger uit in mijn shop.

Verzamelaarsbeurs

GD — Mon, 17 Nov 2014 09:08:00 GMT

Op 1 november waren we op de Verzamelaarsbeurs in Nieuwegein.

Er worden nog sigarenbandjes verzameld, een hele kraam vol met stampvolle albums. Suikerzakjes zagen we niet meer, dat is ‘uit’. Maar wel munten, honderdduizenden waarbij verzamelaars verlekkerd in de bakken zitten te rommelen. De echt waardevolle zijn uiteraard geseald. Net als de postzegels, tientallen kramen vol. Wat te denken van ansichtkaarten, honderdduizenden in bakken met ook hier vele liefhebbers. Stripalbums, beter dan aandelen zegt men als je tenminste de gelukkige bezitter bent van eerste drukken of originele tekeningen. Dit zagen we op de eerste verdieping van de enorme hal, eigenlijk waren we teleurgesteld want hier kwamen we niet voor. Tot we op de begane grond kwamen waar een ware echte antiek fair was. Leuk om hier te snuffelen. Ik vond zowaar een vintage spaarvarkentje dat ik nog niet in mijn collectie had. Kortom een geslaagde ochtend en een verademing na alle rommelmarkten en Trödel die we de afgelopen tijd hebben bezocht.

Start

GD — Mon, 17 Nov 2014 08:46:00 GMT

Dit is een blog over spaarvarkens. Is dat wat anders dan de Facebook knop op deze site? Ja, wel degelijk. De Facebook knop is mij te beperkt en de meerwaarde vooralsnog nihil. Waar ik met deze site (inclusief piggybanks.nl en de shop) 400 hits heb in een maand krijg ik 28 Facebook likes en ook nog omdat ik daarom heb gevraagd aan mijn Facebook vrienden. Daarom heb ik een eigen blog gemaakt. Om met de bezoeker nieuws, feiten (nuttige en nutteloze), geschiedenis, etc. over spaarvarkens te delen.

Je kunt een berichtje via de e-mail achterlaten of op mijn artikelen reageren. Of een vraag stellen. Daarbij ga ik er vanuit dat je bericht spaarvarken gerelateerd is. Ik ben geïnteresseerd in jou nieuws, feiten, vragen over je spaarvarkens, of leuke aanbiedingen met speciale (liefst antieke) spaarvarkens.