Spaarvarken Krant - Spaarvarkens

de enige echte
kop
1000+ authentieke, originele spaarvarkens
Ga naar de inhoud

Oudste spaarvarken

Spaarvarkens
Published by in Geschiedenis · 18 juli 2016
Oudste spaarvarken
Hoe oud is het oudste spaarvarken? En dan bedoel ik een spaarpot in de vorm van een varken. Waar komt die dan vandaan? Deze (aan mezelf gestelde) vragen beantwoorden valt nog niet eens mee.

M’n eerste gedachte was dat zo’n oud spaarvarken in China gevonden zou moeten zijn. Immers de beschaving in China was al op een hoogtepunt toen ‘we’  in het westen nog in beestenvellen rondliepen en er nog geen geldtransacties (sparen kan je met vele voorwerpen, maar muntjes zijn handiger als je ze in een spaarvarken wilt stoppen)plaatsvonden. De omstandigheden voor een spaarvarken waren in China ook gunstig. Het varken genoot hoog aanzien als varken op zich, maar ook als offerdier. Wat ik vond in de literatuur was geen spaarvarken, maar wel degelijk spaarpotten van klei. In de Tang dynastie bijvoorbeeld waren er al zowel officiële offerblokken als spaarpotten voor kinderen. Geen (oudste) spaarvarken in China dus, toch merkwaardig voor een werelddeel dat het varken in haar dierenriem heeft.

Vóór onze jaartelling vinden we geen spaarvarken. Toch is sparen al een eeuwenoud gebruik. Voor het ‘kopen’ van een bruid, voor feesten en andere bijzondere gelegenheden legde men regelmatig iets apart in speciale bergplaatsen. Wanneer men er voor het eerst individuele spaarpotten op na ging houden is onbekend. Bij de oude Grieken kende men verwante objecten, in de vorm van offerblokken met een gleuf. Hier ging het echter om gaven van meerdere 'spaarders' bij elkaar. Bij opgravingen in Pompeï vond men kleinere modellen van offertronken (uit de 1e eeuw na Chr.), die als bewaarplaats van privégeld hebben gediend. Waarschijnlijk ontstonden de eerste verplaatsbare spaarblokken en spaarpotten in ons westers deel van de wereld in de vroege middeleeuwen. Bekend zijn de zware offerblokken in kerken. In latere eeuwen bewaarde men ook thuis geld: in een wollen sok (geen grapje, maar door vondsten aangetoond), in aarden potten of kruiken. Ons in het westen zo bekende spaarvarken zou zijn ontstaan rond 1600 en was in de 18e eeuw een gebruiksvoorwerp dat je in veel huishoudens tegenkwam.

Toch is het spaarvarken ouder. Nogmaals: ik heb het over het varken! We gaan naar Indonesië. Nabij Trowulan op Oost Java is een groot complex opgegraven van het Majapahit koninkrijk uit de 14e  en 15e  eeuw. Met grote aantallen terracotta figuren, waaronder spaarvarkens. De Majapahit spaarvarkens waren er om muntjes als offer voor de goden in te bewaren. Waarschijnlijk moet je ze in zekere zin vergelijken met onze kerkelijke offerblokken, deze spaarvarkens waren zeker geen kinderdingen.  Ik heb 5 kopieën in mijn collectie. Het oudste spaarvarken stamt dus uit de 14e eeuw? Nou, dat is nog maar de vraag.

Het oudste (mij) bekende spaarvarken is gevonden in Billeben (Thüringen, Duitsland). Onderzoek zou uitwijzen dat dit Middeleeuwse stenen spaarvarken is gemaakt in de periode 11e tot 15e eeuw. Sommige deskundigen houden het op de 13e eeuw (consensusmodel: mooi in het midden!). Het bevindt zich in de depot van het Museum für Ur- und Frühgeschichte Thüringens in Weimar.

Het antwoord op mijn vragen is derhalve: het oudst bekende spaarvarken komt uit Duitsland en stamt uit de 13e eeuw. Maar zoals met alle 'existentiële’ vragen zijn de deskundigen het daar nog niet over eens. Het oudste spaarvarken in mijn verzameling is van ± 1750. Maar zeker weten doe ik dat ook niet. Spaarvarkens determineren is namelijk geen exacte wetenschap.

   


versie 15.6 - 07 juli 2019
© 2005-2019 GD projecten
e-mail
Terug naar de inhoud