Spaarvarken Krant - Spaarvarkens

de enige echte
kop
1000+ authentieke, originele spaarvarkens
Ga naar de inhoud

'Piggy bank' vs spaarvarken

Spaarvarkens
Published by in Achtergronden · 7 mei 2015
Is “piggy bank” Engels voor spaarvarken?
Een spaarvarken is een spaarvarken, anders heet het een spaarpot. In andere talen is dat uiteraard anders, maar bij de Engelse vertaling is er wat bijzonders aan de hand. Al lijkt dat niet zo in de respectabele Engelse woordenboeken:
Oxford Dictionary: piggy bank ▶ a money box, typically one shaped like a pig; Longman Dictionary of contemporary English (1978): piggy bank ▶ a small container usually in the shape of a pig, used by children for saving coins.

Als je buiten onze grenzen een spaarvarken wil kopen en je vraagt om een “piggy bank”dan komt de vriendelijke juffrouw of meneer van de winkel aan met alle soorten spaarpotten, maar doorgaans niet met een varken. “Dat bedoel ik niet”, zeg je dan. Maar dat is nou juist wel waarom je vroeg. “Piggy bank” is (tegenwoordig) helemaal geen spaarvarken. Vraag dus om een “pig piggy bank”.

Hoe dat zo gekomen is? Onder invloed van Google of welke zoekmachine ook? Met de zoekterm “piggy bank” krijg je alle containers met een geldgleuf er in te zien. “Piggy bank” is (in ieder geval op internet) verworden tot is een containerbegrip voor spaardoosjes, potten, bussen en alle mogelijke dieren tot mensenhoofden (in keramiek!) met geldgleuf en ook varkens. Sinds wanneer is “pig” uit “piggy”(bank) geen varken meer?
Het meest waarschijnlijk is dat onder invloed van de Amerikanen die het Engels naar hun hand zetten (en begrippen veralgemenen, lostrekken van hun context) en internettaal (door de zoekmachines). Sommigen zoeken de verklaring verder terug in de tijd.


Omstreeks 1600 wordt in het Engelse taalgebied nog thriftbox gezegd als men spaarpot bedoelde (thrifty: spaarzaam, zuinig; zie de gietijzeren Thrifty rechts). Maar ook Christmas box en apprentice box. Geoormerkte spaarpotten dus, net als de boete(spaar-)pot van de Gilden in de Middeleeuwen. Of gewoon money box.
Het is ongeveer 1500 als er voorraadpotten gemaakt worden van een kleisoort genaamd pygg. Pygg, een woord van Engelse (sommigen menen Schotse) oorsprong, was een dichte oranje klei (vergelijkbaar met steengoed/gres) die veel gebruikt werd om voorraadpotten (jars) van te maken. De algemene naam voor deze potten was “pygg jars”. Deze werden algemeen gebruikt en er werd van alles ingestopt, ook geld. De evolutie in taal van “pygg jars” naar “pig(gy) banks” ontstond volgens sommige etymologen in de loop der generaties. Mensen bleven hun geldpotjes “pygg jars,” en later “pig banks” noemen. Los van het materiaal, dat deze oorspronkelijk van klei waren geweest wist niemand meer.

Experts zijn het vaak met elkaar oneens. Zo ook hier. Er is volgens andere experts geen bron te vinden die iets vermeld van een kleisoort die pygg zou heten. Bovendien is de term “pygg bank” etymologisch niet traceerbaar en het Amerikaanse woord ‘pig(gy) bank’ zou pas een eeuw oud zijn. Als het “pygg” verhaal niet klopt, waarom is een “piggy bank” dan niet gewoon een varken om in te sparen (zie de woordenboeken) maar een woord voor alle spaarcontainers? Ik ben er (nog) niet uit.

Om het nog gekker te maken: Er is een groep van experts die stelt dat het echte spaarvarken werd ‘uitgevonden’ omdat er nu eenmaal ‘pig jars” bestonden, pig was in hun visie wel afgeleid van varken. Wat volgens de woordenboeken wel klopt, maar feitelijk onzin is, immers het vroegste spaarvarken stamt uit de 4e eeuw na Chr. (Majapahit), 1100 jaar voor het gebruik van de ‘pygg’ klei.



versie 15.6 - 07 juli 2019
© 2005-2019 GD projecten
e-mail
Terug naar de inhoud